Vispassage nabij fort Altena

Recent heeft Waterschap Rivierenland een vispassage aangelegd bij een stuw in de Gantel nabij fort Altena. Door deze vispassage (pdf) kunnen vissen vanuit het Afwateringskanaal ook de Gantel bereiken. Tussen het Afwateringskanaal en de Gantel heerst een peilverschil van enkele decimeters. De waterafvoer wordt op deze plek geregeld met een stuw wat voor de bekende vissoorten in Nederland niet zwemmend is te overbruggen. Door de aanleg van de vispassage het leefgebied van de vissen enorm vergroot omdat er nu een vrije uitwisseling mogelijk is tussen de Gantel en het Afwateringskanaal. In 2014 hoopt het waterschap ook een vispassage te realiseren tussen de Alm en de Gantel nabij de Rabobank te Almkerk.

Om de stuw in de Gantel te kunnen passeren is een ‘De Wit vispassage' aangelegd. De vispassage is herkenbaar aan de roosters op onderstaande foto. Omdat er een kanoroute ligt in de omgeving van fort Altena zijn ook de in- en uitstapplekken voor kanoërs bij de stuw vernieuwd.

Vispassage bij Vierbansche Sluis

De Vierbansche sluis zelf is slecht te zien vanaf de dijk in Hank

Waterschap Rivierenland start 14 maart met de aanleg van een vispassage in de Vierbansche Sluis. Mooi, dat eindelijk gestart wordt. Op 27 september 2008 werd bij de Hillegatse sluis in diezelfde dijk een trap aangelegd om de sluis uit 1699 beter te kunnen bekijken, tevens werd toen een bord over de historie van de sluis onthuld. Dat was mijn eerste kennismaking met heemraad Teus Kool, hij sprak toen al over een vispassage in de Gantel. Waarom de vispassage nu in de sluis een paar honderd meter verderop wordt gemaakt, is me niet helemaal duidelijk. Maar door de vispassage kunnen vissen straks een hoogteverschil van 60 cm. tussen de Gantel en de Bleke Kil overbruggen. Mede door de medewerking van enkele grondeigenaren kan de vispassage worden aangelegd. Overigens werden de sluizen in het verleden beheert door Waterschap de Vierbannen. Wie meer wil weten over de sluis kan terecht in het Streekarchief.

Stukken betreffende de sluis in de Vierbansche Gantel,, 1905 - 1950. 1 omslag

Sneep en serperling passeren vispassage in Zoelen

Opening van de vispassage in Zoelen

De vispassage biedt vissen de kans van de Nederrijn naar de Merwede te zwemmen

De vispassage in Zoelen bij het Beuningengemaal werd vandaag geopend en de verwachting is dat vissen straks vanaf de Nederrijn naar de Merwede kunnen zwemmen. Alvorens de vispassage werd geopend, werd al een vismigratie onderzoek uitgevoerd door Visserij Service Nederland, waaruit bleek dat per etmaal duizenden vissen passeren. Twee weken lang werden de vissen gemonitord en dat leverde al verrassende resultaten zoals de passage van zeldzame soorten als Serpeling (19 stuks) en Sneep (23 stuks). In totaal werden in die twee weken 26758 vissen geteld, meest voorkomende soorten zijn blankvoorn, alver en baars. De ecoloog Bjorn (?) noemde het een geweldig resultaat. De vispassage werd geopend door heemraad Matthieu Gremmen. De aanleg kostte een miljoen euro en werd uitgevoerd samen met Rijkswaterstaat.

Vispassage in Hank

De vispassage in de Vierbanse Gantel

 De vispassage bij de Vierbanse Sluis aan de Buitendijk in Hank werd donderdag officieel opgeleverd. Mooi bij de oplevering te horen hoe buurtbewoners bereid waren mee te werken aan de aanleg. Zo verleende Gerrit Oldenburg toestemming tot overpad voor het onderhoud van de vispassage en ook de familie Meijer uit Dongen bleek bereid een stukje grond beschikbaar te stellen voor de aanleg. Zonder uitzondering waren ze content met de uitvoering en de contacten met Waterschap Rivierenland. Op het perceel van Oldenburg ligt overigens ook al een paddenpoel.

Het water stroomt weer in de Vierbanse Gantel

Een eeuwenoude waterafvoer vanaf de Kornsedijk tussen Dussen en Almkerk naar het westen naar de Biesbosch is door de vispassage weer in ere hersteld. De sluis werd weer open gegraven en inmiddels stroomt het water weer en kunnen vissen tegen de stroom in naar de Gantel zwemmen. Tijdens de uitvoering van het werk werd nog wel asbest gevonden en moest het peil nog een keer aangepast worden omdat anders de Gantel dreigde leeg te lopen. Bij de Vierbanse Sluis waren al eerder plannen, maar daarin was sprake van een kanoroute. Door de aanleg van de vispassage, zal die kanoroute niet meer worden aangelegd..

Vissen zwemmen van Gantel naar Alm

Van boven naar beneden; de vissen in de fortgracht bij fort Altena die in directe verbinding staat met de Gantel; de vispassage nabij de Rabobank; de vistrap van dichtbij; de vissen vrolijk zwemmend in de Alm nabij Altenahove in Almkerk

Terwijl de vispassage in Almkerk van Waterschap Rivierenland nog maar net is opgeleverd, is het twee bijzondere vissen al snel gelukt om van de Gantel naar de Alm te zwemmen. Met de aanleg van de vispassage nabij de Rabobank is het voor vissen mogelijk om ondanks een peilverschil van een meter van de Gantel naar de Alm te zwemmen. Door de aanleg van de vispassage wordt het leefgebied van de vissen vergroot. Hierdoor kunnen ze  zelfs naar het Afwateringskanaal, doordat een vrije uitwisseling mogelijk is tussen de Alm, de Gantel en de vorig jaar aangelegde vispassage nabij fort Altena. Gelijk met deze werkzaamheden, werden de in- en uitstapplekken voor kanoërs in dit gebied vernieuwd. 

Heeft Altena een stem in Tiel?

De Kromme Nolkering (foto Patrick Morthko)

Vandaag is het twee jaar geleden dat ik werd gekozen in het bestuur van Waterschap Rivierenland met de slogan ‘Geef Altena een stem in Tiel’. Heb ik dat in de voorbije twee jaar kunnen waarmaken?

Deze week werd ik aangenaam verrast door het persbericht van Waterschap Rivierenland over de proefsluiting van de Kromme Nolkering op dinsdag 28 maart. Vele malen heb ik in Tiel aangedrongen de proefsluiting meer onder de aandacht te brengen van onze inwoners. De kering is een belangrijke voorziening in onze strijd tegen hoog water en dat kan niet genoeg onder de aandacht gebracht worden. Wel moet rond de Kromme Nolkering beter gekeken worden naar de risico’s van het scheepvaartverkeer. Eind 2016 ging het helemaal mis bij de stuw in Grave doordat een binnenvaartschip de stuw ramde. Wat als een schip de kering ramt als deze gesloten is vanwege het hoge water? En het water vanaf de Bergsche Maas het Heusdensch kanaal in stroomt?

Een ander groot project in onze regio is de centralisatie van de rioolwater zuivering in Sleeuwijk. De zuiveringen in Wijk en Aalburg, Eethen en Dussen worden gesloten, terwijl het afvalwater via een transportleiding naar Sleeuwijk wordt gebracht. Daar wordt tevens gewerkt aan de bouw van een energiefabriek. Een eerste stap op weg naar een circulaire economie met het terugwinnen van grondstoffen uit ons afvalwater. Van de teruggewonnen energie kunnen mogelijk de kassen aan de Kooikamp en de nieuwe woonwijk bij Werkendam van schone energie worden voorzien.

Een klein, maar daarom niet minder mooi project, was juist de aanleg van de vispassage in de Vierbanse Gantel bij de Hillegatsche sluis in Hank. Een eeuwenoude waterafvoer vanaf de Kornsedijk tussen Dussen en Almkerk naar het westen naar de Biesbosch werd door de vispassage weer in ere hersteld. Het project kwam tot stand door grote betrokkenheid van de bewoners. De oplevering werd zelfs feestelijk gevierd in de achtertuin van één van de omwonenden.

Meer vispassages

Wie goed kijkt ziet de sluisdeuren van de Vierbansche sluis

De aanleg van de vispassage in Hank

Waterschap Rivierenland had in 2015 in de planning om negentien vispassages aan te leggen. Toch is dat niet gelukt, twee van de negentien vispassages bleken overbodig. Negen vispassages zijn wel aangelegd en de overige zes worden in 2016 aangelegd. Twee vispassages zouden aangelegd moeten worden tussen rijkswater en regionaal water, kennelijk vormen de diverse wateren nog een extra barriere voor de vertraagde aanleg. De vispassage in de grote Merwedesluis bij Gorinchem wordt in de planperiode van het nieuwe Waterbeheerprogramma 2016-2021 gemaakt.

Meedenktafels in A5H

Het nieuwe watersysteem in A5H

Vanavond werd in de Til in Giessenburg voorlichting gegeven over de veranderingen in het watersysteem in de Alblasserwaard Vijfheerenlanden, afgekort tot A5H. Heemraad Arie Bassa nam ons mee terug in de tijd, want wat leert de geschiedenis ons over het watersysteem in het gebied. Dat Albrecht van Beieren nog bemoeienis had gehad met het Achterwaterschap was nieuw voor mij. Ook nieuw voor mij was de term 'meedenktafels'. Misschien wel een mooiere term dan burgerparticipatie. Aan de meedenktafels mochten de bezoekers meepraten over de plannen voor de bouw van gemalen bij Groot-Ammers en/of Hardinxveld en andere maatregelen die nodig zijn om te komen tot een nieuw watersysteem. Bij een van de tafels werd de wens geuit voor een vispassage naar de Lek bij Groot-Ammers naar het voorbeeld in Almkerk. De sportvisser die dit had opgeschreven wilde ook vooral de lol van het vissen behouden in de boezem in de poldersloten en in voor- en najaar voldoende water.

De visie op het watersysteem is vastgesteld in de bosatlas van de Alblasserwaard

Tijdens de bijeenkomst werd ook nog eens nadrukkelijk genoemd dat in sommige delen van het gebied in de toekomst het huidige beleid van peil volgt functie weleens kan worden omgekeerd naar functie volgt peil. Het zijn historische tijden voor het waterschap.

De bijeenkomst werd gehouden in de Til in Giessenburg (foto Waterschap Rivierenland)

Vislift naar Duurzame Dinsdag

Yes!!! Technologische #vispassage Smart Vislift is door naar de volgende ronde #duurzamedinsdag aandacht voor #vistandverbetering @minlnv

Revival voor Hankse sluizen

De Vierbanse sluis is helemaal overwoekerd

ArchiefKring Hank is lid geworden van de klankbordgroep die de restauratie van de twee Hankse sluizen in de Buitendijk/Buitenkade voorbereid. Eigenaar Waterschap Rivierenland wil de sluizen restaureren en de open verbinding met de Oostkil herstellen. Tevens wordt een vispassage aangelegd om de visstand in de Gantel te verbeteren.
De Vierbanse sluis en de Hillegatse sluis vormen onderdeel van de inpoldering van de Zuid-Hollandse Polder in 1678. De afwatering van de polder geschiedde door diverse sluizen in de Buitendijk. Ter hoogte van het oude brandweerhuisje kwam een duiker die het restant van het riviertje De Dusse afwaterde in de Nathalspolder. De sluizen op de hoek van de Buitendijk/Buitenkade zijn de enige die nog overgebleven zijn. Zij dateren uit 1699 en zijn daarmee de oudste gemetselde bouwwerken van na de Sint Elisabethsvloed in Hank.

De Vierbanse sluis aan de Buitendijk in Hank is nog slechts van één kant zichtbaar. Aan de andere zijde van de dijk ter hoogte van de sluis ligt een parkeerplaats die hoort bij de woning Buitendijk 137, een gemeentelijk monument uit 1926. Het restaureren van deze sluis kan dus betekenen dus dat de bewoners hun parkeerplaats moeten opofferen.

Wereldvismigratiedag

Vispassage tussen de Gantel en de Alm bij de Rabobank in Almkerk

Vandaag was het Wereldvismigratiedag. Een dag om aandacht te vragen voor de migratie van vissen en de obstakels die zij tegen kunnen komen, zoals sluizen en stuwen. In het Land van Heusden en Altena wordt de vismigratie bevordert door de aanleg van vispassages in de Alm (bij de Rabobank), in de kanalen in Altena zoals in de Gantel bij Sleeuwijk en in de voormalige Biesboschkreken. In het gehele gebied van Waterschap Rivierenland zijn tot 2015 in totaal op 24 plaatsen vistrappen/passages aangelegd. Tot 2027 moet het aantal uitgebreid worden tot 35 plaatsen.

Tot 2027 worden ook in Altena maatregelen voorgesteld om de vismigratie nog verder te stimuleren. In het gebied Alm en Biesbosch is de visroute van Hollandsch Diep / Amer / Bergse Maas; via kreekrestanten naar Alm en naar de Merwede via het gemaal Altena. Op drie locaties verbinden zij Bakkerskil, Oostkil, Bleke Kil met rijkswater. Het verbinden van de kreken met de Alm via de Gantel op twee plaatsen wordt al uitgevoerd. Tot slot moet de Bakkerskil via de Gantel met rijkswater worden verbonden via gemaal Altena.

Bij de Gantel in Sleeuwijk is al een onderzoek gedaan naar de effectiviteit van de vistrap. De resultaten van het onderzoek zijn zeer positief: hoge aantallen vis, alle te verwachten soorten en alle lengteklassen (oplopend tot 1 meter). 

http://nieuwsbladaltena.nl/nieuws/285-vissen-springen-van-gantel-naar-alm-1.5402442

Kreekherstel

Het bruggetje van Jannezand

Waterschap Rivierenland start in 2010 met het herstel van de kreken Oostkil, Bleeke Kil en Bakkerskil en de aanleg van de ecologische verbindingszones van west naar oost. Daarbij legt het waterschap een vispassage aan bij de Hillegatsche en Vierbanse Sluis in Hank. Hierbij wordt op verzoek van de gemeente Werkendam ook de restauratie van de sluizen opgepakt. Zou bij het kreekherstel ook het bruggetje van Jannezand worden opgeknapt? Het is nu wel erg lang stil rond dat bruggetje.

Geen KaderrRchtlijnWater (KRW) in Europese stemwijzer

Toeval of niet, maar tien jaar geleden kwam in de kieswijzer voor de Europese verkiezingen het woord water ook al niet voor. Ook vandaag heb ik de stemwijzer voor de Europese verkiezingen ingevuld en opnieuw miste ik het water. 

Vispassage in Zoelen

Aangaande klimaat waren wel enkele vragen gerelateerd aan dat thema zoals uitstoot CO2, vliegtax en statiegeld op plastic flesjes. Europa speelt echter wel een belangrijke rol bij schoon water. Zo is vanuit Europa de Kaderrichtlijn water vastgesteld. 

Vislift in Almkerk

Deze richtlijn dateert al van 2000 en is bedoeld om de kwaliteit van het grondwater en het oppervlakte water te waarborgen. De doelstellingen moeten in 2027 behaald worden, maar het is onzeker of Nederland die doelen gaat halen. Maatregelen van Waterschap Rivierenland om de doelstellingen te behalen zijn onder andere de aanleg van natuurvriendelijke oevers en vispassages. 

Vistrap aan de Schans in Werkendam