Het Toontje Sprenger ontbijt
http://www.bhic.nl/ontdekken/verhalen/toontje-sprenger-de-aletta-jacobs-van-het-land-van-heusden-en-altena
Hanviskie schrijft op haar blog regelmatig over water en het waterschap. Als bestuurslid van Waterschap Rivierenland schrijft ze vooral over het werkgebied van Rivierenland, met speciale aandacht voor de ontpoldering van de Noordwaard in Werkendam. De blog is soms informerend, soms opinierend, vaak kritisch of prikkelend. Om zo waterschappers en burgers scherp te houden! En mijn kiezers op de hoogte te houden van mijn werk als volksvertegenwoordiger.
| Taartjes met de beeltenis van Toontje Sprenger |
![]() |
| Anne-Wil Maris neemt de Toontje Sprengerpluim in ontvangst |
| Toontje Sprenger |
| Deze keer geen taartjes bij de uitreiking |
![]() |
| Het vroegere gemeentehuis in Sleeuwijk |
De Toontje Sprengerpluim is dit jaar toegekend aan Fientje Bax uit Wijk en Aalburg. Al meer dan tien jaar zet zij zich met Vrouw & Altena in voor het meer zichtbaar maken van vrouwen in het Land van Heusden en Altena. Zo was ze initiatiefnemer voor de succesvolle verkiezingen van de meest ondernemende vrouw in de regio. Met de uitgave van enkele tijdschriften, maar ook door het opzetten van Altena Vrouwen in Besturen die de training ‘Vrouwen in Besturen’ opzette, om zo vrouwen te stimuleren om bestuurlijk actief te worden. De Toontje Sprengerpluim is uitgereikt tijdens de viering van Internationale Vrouwendag in Xinix Nieuwendijk.
![]() |
| Uitreiking van de pluim aan Fientje Bax |
![]() |
| Uitreiking van de pluim aan Jade Buchholtz |
Met het uitreiken van de pluim wordt zo jaarlijks aandacht gevraagd voor meer vrouwen in politiek en besturen. Besturen horen een afspiegeling te zijn van de maatschappij. Zo telt de huidige gemeenteraad van Altena zeven vrouwen (23 procent) en zijn twee van de vijf wethouders vrouw. Provinciale Staten van Brabant heeft 36 procent vrouwen en het bestuur van Waterschap Rivierenland 30 procent. Via https://stemopeenvrouw.com/stemhulp/ is te zien hoeveel vrouwen op 15 maart verkiesbaar zijn. De uitreiking van de pluim is ook een oproep om op een vrouw te stemmen.
| Toontje Sprenger |
![]() |
| Ooit krijgt Sleeuwijk een Toontje Sprengerstraat |
| De grafsteen van Toontje Sprenger |
Toontje Sprenger en Johanna Engwirda-Agricola hebben elkaar in leven waarschijnlijk nooit ontmoet. Toch hebben ze al tijden iets gemeenschappelijks, ze waren namen het eerste vrouwelijke raadslid in hun gemeente. Toontje in 1939 in Sleeuwijk en Johanna in 1947 in Spijkenisse.
| Links op de foto mijn zus Dorothe |
En laat nu in Spijkenisse al weer jarenlang mijn zus Dorothe Kieboom wonen; die daar sinds 2015 raadslid is. Door mijn enthousiaste verhalen over Toontje Sprenger en het uitreiken van de jaarlijkse pluim heeft zij dat idee overgenomen. Daar reikt ze nu de Johanna Engwirda-Agricola pluim uit. Dit jaar aan Ellen Slachter, zij was actief in het waterschap en de gemeenteraad en was aanjager van het project #Meervrouwenindepolitiek in Spijkennise en omgeving. Nu het idee van de pluim navolging heeft gekregen zou ik het wel heel leuk vinden als we in Altena ook in de voetsporen van Spijkenisse zouden treden. Daar bestaat al heel lang de Johanna Engwirda-Agricolastraat, terwijl we in Altena nog altijd wachten op een straat die vernoemd is naar Toontje Sprenger, ons eerste vrouwelijk raadslid in de regio. Helaas niet voor lang, de oorlog gooide roet in het eten, in 1941 werden de gemeenteraden door de bezetter ontbonden. Johanna Engwirda-Agricola was raadslid van 1947 tot 1953.
.
![]() |
| Minister Carola Schouten (rechts) tijdens de uitreiking van de Toontje Sprengerpluim in 2014. |
| Toontje Sprenger, het eerste vrouwelijke raadslid |
![]() |
| Jade Buchholtz neemt de Toontje Sprengerpluim in ontvangst |
![]() |
| V.l.n.r. de pluimontvangers Loes Lijmbach, Hennie Schermers, Jade, Riet de Graaf, Corine Verweij |
| Toontje Sprenger, het eerste vrouwelijke raadslid in Altena |
![]() |
| De Toontje Sprengerpluim wordt jaarlijks uitgereikt. |
De Toontje Sprengerpluim is dit jaar toegekend aan raadslid Pauline van den Tol (75 jaar) uit Werkendam. Al dertien jaar lang zet zij zich voor meer dan honderd procent in voor ouderen en kwetsbaren in de samenleving, ze is daarmee een voorbeeld voor andere vrouwen in de samenleving. Ze was raadslid van 1996 tot 2006 in de gemeente Werkendam en sinds 2019 in de gemeente Altena. Na de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart neemt zij afscheid van de politiek. De toekenning van de Toontje Sprengerpluim is een waardering voor haar inzet in al die jaren.
| Pauline van den Tol |
De Toontje Sprengerpluim werd
eerder uitgereikt aan Hetty van der Stelt, Sylvana de Backer, Carla Breuer,
Loes Lijmbach, Hennie Schermers, Paula Jorritsma, Marienke de Boer-van
Lankeren, Jenneke Komejan, Corine Verweij, Carola Schouten, Riet de Graaf, Jade
Buchholtz en Anne-Wil Maris. De Toontje Sprengerpluim, die sinds 2009 jaarlijks
wordt uitgereikt rond Internationale Vrouwendag (8 maart) door Hannie
Visser-Kieboom verwijst naar Toontje Sprenger, zij was in 1939 het eerste
vrouwelijke raadslid in het Land van Heusden en Altena in de gemeente Sleeuwijk
en De Werken c.a. Samen met een zus en broer runde ze café Sprenger bij het
voetveer van Sleeuwijk naar Gorinchem.
| Pauline van den Tol in de raadzaal tijdens haar laatste raadsvergadering |
Met het uitreiken van de pluim
wordt zo jaarlijks aandacht gevraagd voor meer vrouwen in de politiek, de raad
hoort een afspiegeling te zijn van de maatschappij. Negen van de 31 raadsleden
in Altena is vrouw; dat is bijna dertig procent. Of dat aantal na de
gemeenteraadsverkiezingen wordt geëvenaard is nog afwachten. Dat de uitreiking
van de pluim en daarmee aandacht voor vrouwen in de politiek nog steeds nodig
is, blijkt uit de kieslijsten voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2022. Het aandeel vrouwen op de kieslijsten van de
gemeente Altena is in 2022 gedaald ten opzichte van 2018. In dat jaar was 21
procent van de kandidaten voor een raadszetel vrouw, in 2022 blijft het
percentage vrouwen steken op 19 procent. Bij de verkiezingen op 14, 15 en 16
maart kan op 41 vrouwen een stem worden uitgebracht. De uitreiking van de pluim
is ook een oproep om op een vrouw te stemmen. De beste manier om meer vrouwen
in de raad te krijgen is om op een lager geplaatste vrouw te stemmen. De
hoogstgeplaatste vrouwen behalen vrijwel altijd al voldoende stemmen voor een
raadszetel.
![]() |
| Burgemeester Carla Breuer en Hetty van der Stelt |
![]() |
| Tien vrouwen die de pluim al eerder mochten ontvangen |
| Toontje Sprenger |
![]() |
| Corine met haar grote voorbeeld Karl Marx |
![]() |
| De Toontje Sprengerpluim voor Jenneke Komejan |
| Krijgt Sleeuwijk ooit een Toontje Sprengerhof? |
Dag Jenneke,
Wat leuk dat je nu eindelijk raadslid wordt in de gemeente Altena. Een gemeente die mede door jouw beslissende stem in de voormalige gemeente Aalburg tot stand is gekomen. Ik heb nooit zo goed begrepen waarom Altena Lokaal jou niet op een verkiesbare plaats heeft gezet, zodat je van meet af aan mee kon besluiten in die nieuwe gemeente. Maar je krijgt nu alsnog de kans om nog voor negen maanden de gemeente Altena te besturen, een mooie klus.
Ik ben ook blij dat met jouw komst het aantal vrouwen in de gemeenteraad is gestegen van acht vrouwen en daarmee uitkomt op 26 procent vrouwen. Toch is die 26 procent nog ver verwijderd van een evenredige vertegenwoordiging van vrouwen in de raad. Zo ben jij zelf de enige vrouw in de fractie van Altena Lokaal. Ook bij de VVD en SGP missen we nog altijd een vrouw in de fractie. Over negen maanden worden er weer gemeenteraadsverkiezingen gehouden. Ik zou jou dan ook willen vragen om in jouw partij aan te dringen op meer vrouwen op verkiesbare plaatsen op de kieslijst.
Overigens zou het fijn zijn als je dit ook bij andere fracties aan wilt kaarten. Mijns inziens een mooie taak voor iemand die eerder mijn pluim in ontvangst mocht nemen. Het kan natuurlijk niet zo zijn dat jullie bij Altena Lokaal straks zes vrouwen in de raad hebben en dat de andere fracties de vrouwen even vergeten. Overigens zou ik diezelfde vraag ook wel willen stellen aan al die andere vrouwen die eerder mijn pluim in ontvangst mochten nemen.
Tot slot Jenneke, wil ik je heel veel succes wensen in de raadswerk!
| Met vriendelijke groet, Toontje Sprenger |
![]() |
| Dianne van Gammeren (foto Lisette de Rade) |
![]() |
| Hennie Schermers is een van de gasten |
| Toontje Sprenger |