Vislift genomineerd voor Waterinnovatieprijs

De Smart Vislift in Almkerk is genomineerd voor de waterinnovatieprijs van de Unie van Waterschappen, in de categorie digitale transformatie. De vislift is ontwikkeld door John van Boxel.

Het plaatsen van de vislift in november 2018

De eerste vislift is een jaar geleden geplaatst in Almkerk. De vislift is voorzien van een zonnepaneel en alle passerende vissen worden gemoniteerd, ook wordt voor iedere vissoort de stroomsnelheid aangepast. Tegelijkertijd kan de waterkwaliteit worden gemeten. Uit grootschalig onderzoek is gebleken dat 70 procent van de vispassages niet of onvoldoende functioneert en dat nauwelijks aandacht en controle is op de vispassages en de passerende vissen. Ook wordt de visstand nog onvoldoende gemonitord, terwijl dat een van de KRW doelstellingen is. De vislift is volledig online en de gegevens worden uitgelezen in de meldkamer in Tiel. Met de komst van de Smart Vislift is de onderwaterwereld digitaal geworden.  

De feestelijke ingebruikname van de vislift

Er is een publieksprijs en een juryprijs, de bekendmaking van de winnaar is 12 december tijdens het Waterinnovatiefestival. Voor de publieksprijs kunnen stemmen uitgebracht worden!

John van Boxel bij de feestelijke ingebruikname van de vislift

Innovatieve vislift naast innovatieve waaier Papsluis

Mooi om te zien dat naast de eeuwenoude Papsluis de digitale, 21e eeuwse uitvinding van de vislift wordt geplaatst.  Momenteel wordt hard gewerkt om de vislift op zijn plaats te leggen naast de sluis.

De vislift wachtend in de polder op plaatsing naast de Papsluis

De vislift won in 2019 de waterinnovatieprijs. Twee eeuwen geleden gold de Papsluis - een waaiersluis en uitvinding van Jan Blanken - als een innovatie. Door de constructie van de waaierdeuren kon de sluis zowel bij hoog als bij laag water worden opengezet. Een modern staaltje waterstaatskunde uit de 19e eeuw dat zich kan meten aan de moderne, digitale technieken anno 2022 in de vislift. Straks kunnen de vissen de barriere van de Papsluis passeren, die daar ligt sinds de ruilverkaveling en de verandering van het polderpeil in de polders Wilhelminapolder en Prikpolder die worden gescheiden door de Kildijk vanaf de Schans naar de Kille. 

Soldaten zitten op het randje van de Papsluis, in de verte een poldermolentje

Van de Papsluis zijn foto's bewaard gebleven uit de mobilisatietijd 1939-1940. Daar zie je militairen zitten op het puntje van de sluis, juist op de plek waar nu de vislift wordt ingegraven. 

The Apple Iphone van de vispassages staat in Almkerk

Meer mensen dan vissen vandaag bij de officiele ingebruikname van de eerste Smart Vislift aan de Midgraaf in Almkerk. Zelfs midden in het polderland worden de innovaties door de digitalisering van onze maatschappij steeds meer zichtbaar. 

John van Boxel bij de officiele ingebruikname

Met de Smart Vislift - ontworpen door John van Boxel - is een begin gemaakt met de dataverwerking van de vismigratie in ons land. Om zo als waterschappen nog beter uit te kunnen leggen wat we doen. In de vislift worden niet alleen gegevens verzameld van de vissen die voorbij zwemmen, maar ook de waterkwaliteit. Nu de eerste vislift is geplaatst, kan deze in heel Nederland worden geplaatst en kan met de meetgegevens de visstand worden gemeten. Zo ontstaat een datanetwerk over heel Nederland van alle vispassages. De werking van de vislift werd uitgelegd van een komisch filmpje over een vis die door de lift zwemt.

De officiele opening van de Smart Vislift kon op veel belangstelling rekenen

Tijdens de officiele opening is zelfs de link gelegd met het op een kier zetten van de Haringvlietsluizen, daar ligt de toegangspoort tot West-Europa. Trekvissen die deze barriere hebben genomen kunnen straks zelfs via ons gebied naar Zwitserland trekken. In heel ons land liggen 20.000 barrieres voor vissen in de vorm van stuwen en gemalen. Al met al een mooie innovatie bij Waterschap Rivierenland.

De installatie van de Smart Vislift nam slechts twee dagen in beslag.

Vissen passeren de omloopkanalen van de Papsluis

De vislift bij de Papsluis is inmiddels volop in bedrijf is. Vissen kunnen vanuit de Biesbosch via de vislift verder Altena in zwemmen. De Papsluis vormt daarbij niet langer een barrière.

De Papsluis van 1815 kan allang niet meer open gezet worden vanwege de verandering van het polderpeil bij de ruilverkaveling. De sluis is afgesloten met schotbalken en leek tot voor kort een onneembare barriere voor vissen. Nu kunnen ze via de vislift toch van het ene in het andere peilgebied zwemmen. Dat doen ze door de vislift zelf, maar ook door de omloopkanalen van de sluis. Die omloopkanalen zijn gebouwd.

Het omloopkanaal in de Papsluis

De omloopkanalen zijn aan de Biesboschzijde zichtbaar

De sluis bestaat uit twee gemetselde sluiswanden, voorzien van binnen- en buitenvleugels en twee waaierdeuren. In de sluiswanden zijn omloopkanalen uitgespaard die het binnen- en buitenwater verbinden met de achterzijde van de waaierkas.[3] Elk omloopkanaal is voorzien van een schuif die met de hand geopend of gesloten kan worden.[3]

Achter de ijzeren ruif zitten de omloopkanalen van de sluis

De vislift naast de Papsluis

Van peilschaal naar vislift

De Smart @Vislift1 in Almkerk

Je hebt van die dagen dat je van de ene verrassing in de andere valt. Nou ja, verrassing is misschien een groot woord. Maar het plaatsen van de eerste Smart vislift in Almkerk was toch leuk om mee te maken. Gewoon vanwege het enthousiasme van John van Boxel die patent heeft aangevraagd op zijn 'meedenkende' vislift. Vissen worden volgens eigen stroomsnelheid door de lift heen geleid, ze worden gelokt door een visloklicht (mooi scrabble woord!). En vanaf de vislift worden data verzameld die in de meldkamer bij Waterschap Rivierenland worden uitgelezen. Wat een mooie innovatieve ontwikkeling!

De peilschaal bij de veerstoep in Veen

Niet minder mooi, maar misschien wel minder innovatief is het herplaatsen van de peilschaal bij de veerstoep in Veen. De peilschaal, die dateert van 1859, werd jaren geleden teruggevonden in de bestrating achter het pand op Maasdijk 311. Ooit was daar bakker Van Ballegooijen gevestigd. Bij de peilschaal wordt nog een bord geplaatst met meer informatie over de herkomst en het gebruik van de peilschaal. 

Vislift naar Duurzame Dinsdag

Yes!!! Technologische #vispassage Smart Vislift is door naar de volgende ronde #duurzamedinsdag aandacht voor #vistandverbetering @minlnv

De rijke natuur van Altena

Dit weekend gleed het boek 'Biodiversiteit in beeld' door mijn brievenbus; het jubileumgeschenk van natuurvereniging Altenatuur. Wat een plezier om te lezen over vlinders, bevers, bomen en nog meer. Echt een aanrader voor iedere inwoner van Altena. 

Dit boek verdient een plekje in iedere boekenkast in Altena

Johan Koekkoek schreef het voorwoord. "Dit boek is pas geslaagd als je, na lezing, naar buiten gaat, je mouwen opstroopt en aan de slag gaat om de natuur te verrijken!". Het deed mij goed te lezen dat in de door het waterschap beheerde ecologische verbindingszones het aantal wilde planten is toegenomen. Ook groeien op de mooiste (welke?) dijken nog zeldzaamheden zoals grasklokje, veldsalie, ruige leeuwentand, bijenorchis en zachte haver., zo schrijft Ernst-Jan van Haaften. Het dijkbeheer wordt meestal goed uitgevoerd, waardoor de bloemenrijkdom lijkt toe te nemen. 

In het hoofdstuk over vissen miste ik wel die mooie vislift in Almkerk. Maar dat werd weer goedgemaakt doordat het vispasseerbaar maken van gemaal Oostkil en gemaal Altena wel is opgetekend door Goof van Vliet.

Het vispasseerbaar maken van gemaal Oostkil

Vispasseerbaar lijkt wel een mooi scrabblewoord. Toch zag ik het woord vorige week pas voor het eerst op een groot bord bij gemaal Oostkil nabij Hank. In de regio zijn al diverse vispassages aangelegd, zoals bij Hank en de digitale vislift bij Almkerk.

Gemaal Oostkil wordt vispasseerbaar gemaakt

Voor deze vispasseerplaats bij gemaal Oostkil moest ik toch even googlen. Ik vond de bijdrage vanuit de provincie en de POP3 maatregelen van Europa. En ik vond het onderzoek bij de gemalen Oostkil, Bruine Kil en Bakkerskil naar de vissen die in het voorjaar het gebied intrekken om te paaien. Door het openen van de afsluitschuif in de inlaatkokers bij de gemalen Oostkil en Bruine Kil kunnen de vissen met de stroom mee het gebied inzwemmen. Meest gunstige periode daarvoor is van maart tot en met mei en liefst bij zonsopkomst en zonsondergang. Als het openen is geautomatiseerd, levert dit geen extra werk op voor de peilbeheerders in het gebied. Ook bij hevelinlaat Bakkerskil kan de vismigratie worden verbeterd door het openen van de afsluitschuif. Het gehele onderzoek met conclusies en aanbevelingen is terug te vinden op de site van de Federatie Alm en Biesbosch. Overigens wordt in het onderzoek de aanbeveling gedaan om verder onderzoek te doen naar de visschade en vissterfte bij het passeren van de gemalen. 

Van tuintegeltax naar het kleinste deltaplan

Je tuin vergroenen is eigenlijk het kleinste deltaplan dat je zelf kunt ontwerpen. En hoe kun je mensen verleiden om dat te doen? Met de stok door ze tuintegeltax op te leggen of met een wortel door een tuincoach aan te stellen? En met misschien nog een vleugje preek, door ze voor te houden dat een groene tuin minder hittestress oplevert en meer natuur. 

Hoe groen is jouw tuin?

In het voorbije jaar mocht ik mij opnieuw inzetten voor Grip op Water. Een burgerplatform dat vooral mensen zelf wil nadenken over wat ze zelf kunnen doen in hun eigen leefomgeving. Vergroening van tegeltuinen is daar een mooi voorbeeld van. Wat als iedereen in Altena zijn tuin voor de helft zou vergroenen; dus minimaal 50 procent van het tuinoppervlakte is groen. Hoeveel extra waterberging zou ons dat opleveren? Hoewel Grip op Water een zelfstandig platform is, wordt zij wel ondersteund door gemeente en waterschap. Met mijn inzet voor het platform draag ik graag bij aan het waterbewustzijn van onze inwoners. 

In maart bracht de commissaris van Koning, Clemens Cornielje een bezoek aan het Waterschap

In 2018 waren de vergaderingen in Tiel weer gevuld met een veelheid aan onderwerpen, zoals met het rapport over de volksvertegenwoordigende rol van een AB lid van het waterschap, de steeds intensievere samenwerking tussen de decentrale overheden en de gevolgen daarvan voor ons mandaat als volksvertegenwoordiger. Maar ook de schuldenpositie en de lastenstijgingen kwamen uitgebreid aan bod. De schuldenpositie baart nog altijd zorgen, evenals de lastenstijgingen die in 2019 hoger zijn dan eerder afgesproken in het coalitie-akkoord. Rond de financiën was er nog de discussie over het nieuwe belastingstelsel, deze is vooralsnog even geparkeerd en wordt na de Waterschapsverkiezingen weer opgepakt door de Unie van Waterschappen.

Het nieuwe belastingstelsel bleek uitermate complex, voorlopig is invoering opgeschort tot er nieuwe voorstellen liggen.

Ook de energietransitie heeft onze volle aandacht; tijdens de commissie Waterveiligheid heb ik aandacht gevraagd wat de mogelijkheden zijn om überhaupt windmolens of zonnepanelen op dijklichamen te mogen bouwen. Volgens onze keur mag dat namelijk niet. Het plan voor de bouw van windmolen(s) langs de Bergsche Maas staat nog steeds in de ijskast. de eerste paal voor de energiefabriek in Sleeuwijk moet in 2019 de grond in. Ook wordt dan de decentralisatie van de rioolwaterzuiveringen in Altena afgerond. Op de vrijkomende locatie in Wijk en Aalburg wordt een zonnepark aangelegd, ook bij de nieuwe, centrale RWZI in Sleeuwijk wordt een zonnepark aangelegd.  In Gorinchem werd begin 2018 een zonnepark geopend op de RWZI. De innovatieve vislift in Almkerk draait eveneens op zonne-energie. Ook blijft het waterschap onderzoek doen naar de mogelijkheden van TEA (thermische energie uit afvalwater) en TEO (thermische energid uit oppervlakte water). 

De RWZI in Wijk en Aalburg wordt heringericht met onder andere een zonneparkje

Verder wordt nog altijd gewerkt aan waterberging, zo wordt in 2019 verder gewerkt aan de aanleg van het Natura2000 gebied in het Andelsch Broek. En rond de A27 wordt met POP subisidie gewerkt aan de aanleg van extra waterberging. En dan was daar nog de vervuiling door thermisch gereinigde grond elders in Nederland; grond die ook werd toegepast in de Noordwaard. Alle reden om vragen te stellen!

En dan nog het vertrek van onze dijkgraaf Roelof Bleker, hij koos voor een baan in bij de Hoge School voor Kunsten in Utrecht. Inmiddels is Co Verdaas voorgedragen tot opvolger, hij komt echter pas per 1 april. 

Kortom, terugkijkend op 2018 was het weer een enerverend jaar. Een jaar ook waarin we veel van ons verkiezingsprogramma 2015-2019 hebben kunnen realiseren. 

Geen KaderrRchtlijnWater (KRW) in Europese stemwijzer

Toeval of niet, maar tien jaar geleden kwam in de kieswijzer voor de Europese verkiezingen het woord water ook al niet voor. Ook vandaag heb ik de stemwijzer voor de Europese verkiezingen ingevuld en opnieuw miste ik het water. 

Vispassage in Zoelen

Aangaande klimaat waren wel enkele vragen gerelateerd aan dat thema zoals uitstoot CO2, vliegtax en statiegeld op plastic flesjes. Europa speelt echter wel een belangrijke rol bij schoon water. Zo is vanuit Europa de Kaderrichtlijn water vastgesteld. 

Vislift in Almkerk

Deze richtlijn dateert al van 2000 en is bedoeld om de kwaliteit van het grondwater en het oppervlakte water te waarborgen. De doelstellingen moeten in 2027 behaald worden, maar het is onzeker of Nederland die doelen gaat halen. Maatregelen van Waterschap Rivierenland om de doelstellingen te behalen zijn onder andere de aanleg van natuurvriendelijke oevers en vispassages. 

Vistrap aan de Schans in Werkendam