Een mooi kerstcadeautje

Vandaag werd ik verrast met een mooi kerstcadeautje, een wandbord met het wapen van het Hoogheemraadschap Alm en Biesbosch. Een bord dat jarenlang op de studeerkamer van voormalig burgemeester C.D. van Oosten heeft gehangen. Zijn kleinzoon Matthijs zocht een mooie bestemming voor het bord en maakte mij blij met het bord.

Het bord van oud burgemeester C.D. van Oosen

Overigens ontdekte ik deze week bij de rioolwaterzuivering in Sleeuwijk ook al een bord met het wapen van Hoogheemraadschap Alm en Biesbosch. 

Bord met wapen uit de kantine van de rioolwaterzuivering in Sleeuwijk

Het Wapen van het Hoogheemraadschap Alm en Biesbosch werd bij Koninklijk Besluit van 31 augustus 1977 verleend. Het werd samengesteld uit de symbolen uit de wapens van de drie eerdere waterschappen van de Brabantse Biesbosch, Hoogheemraadschap voor het Land van Heusden en Altena en waterschap de Alm. 

Het wapen van Hoogheemraadschap Alm en Biesbosch

Uit het wapen van Hoogheemraadschap voor het Land van Heusden en Altena werden beide zalmen overgenomen; van waterschap de Alm de hoorns van het wapen van de graven van Horne en de steur is overgenomen uit het wapen van de Brabantse Biesbosch. De breed gewolkte blauwe zoom om het wapen symboliseren de dreiging van het rivierwater dat aan alle zijden de streek bedreigt. 

Vroeger was alles beter?

Soms lees ik weleens oude blogs na van een tijd geleden. En soms wordt ik dan verrast door mijn eigen creativiteit. Zo zelfs, dat de neiging ontstaat te zeggen dat vroeger alles beter was. En als je dan ook nog een historische tic hebt, wordt het wel heel verleidelijk om vroeger tijden te verheerlijken. Daarom deze keer een historische bijdrage over het 12,5 jarig bestaan van het Hoogheemraadschap voor het Land van Heusden en Altena in 1966. Dit Hoogheemraadschap is ontstaan na de watersnoodramp in 1953 en was een voorloper van Hoogheemraadschap Alm en Biesbosch.

Dijkgraaf A.D. den Dekker schrijft erover. "Het is prettig een gedenkdag in de historie van het land van Heusden en Altena mee te maken, doch het is nog veel plezieriger te mogen constateren, dat in de periode tussen deze en de vorige mijlpaal, het door de dijken van het hoogheemraadschap omringde gebied goed kon worden beschermd tegen het water. In de jaren tussen 1 januari 1954 en 1 juli 1966 konden vele verbeteringen tot stand worden gebracht in het waterkerend vermogen van de dijken. Bij het vervullen van een taak als het verdedigen van een gebied tegen de soms gewelddadige krachten van het water, moet een waterschapsbestuur voortdurend op zijn qui vive zijn, want wat er kan gebeuren als dat niet het geval is, heeft de geschiedenis, helaas, overduidelijk bewezen".



(wapen van Hoogheemraadschap voor het Land van Heusden en Altena, het had een schild van goud. De twee zalmen zijn afkomstig van het Oudland van Altena, Het zesspakig wiel verwijst naar het wapen van Heusden en ommelanden. De tien sterren verwijzen naar de tien gemeenten in het Land van Heusden en Altena. De drievoudige zoom van sabel, goud, sabel symboliseert de beschermende dijken met daarop gelegen wegen)

Appartementen op plek waterschapskantoor

Op de plek van het oude waterschapskantoor aan de Middelvaart in Woudrichem worden 28 appartementen gebouwd. Al in 2005 vertrok Hoogheemraadschap Alm en Biesbosch uit het pand, dat werd gebouwd in 1983.

Plattegrond van bestemmingsplan met als geel gearceerd het bouwblok, de contouren van het kantoor zijn eveneens zichtbaar

Na het opgaan van het Hoogheemraadschap Alm en Biesbosch in Waterschap Rivierenland zou het pand aangekocht worden door de gemeente Woudrichem, maar dat is uiteindelijk nooit doorgegaan. Na enkele jaren leegstand is het enige tijd verhuurd geweest aan Kinderopvang Buitengewoon, totdat zij enkele jaren geleden verhuisden naar het voormalige gemeentehuis van Woudrichem. 

Het kantoor van het Hoogheemraadschap werd in 1983 in gebruik genomen
(foto Danny de Stiger Streekarchief) 

Voor het appartementencomplex is een voorontwerpbestemmingsplan gemaakt dat nu ter inzage wordt gelegd. Het is mij uit de collegebesluitenlijst van de gemeente Altena niet helemaal duidelijk of het huidige kantoor wordt gesloopt en plaats maakt voor de appartementen. Bij het zien van de plattegrond van het bestemmingsplan wordt duidelijk dat de plattegrond van het appartementencomplex beduidend groter is dan van het huidige gebouw. Voor het plan is geen milieueffectrapportage vereist, wel worden voor 24 appartementen hogere grenswaarden voor wegverkeerslawaai opgenomen. 

Website Rivierenland op tweede plek

Papsluis, parel van WSRL

De website van Waterschap Rivierenland handhaaft zich op de tweede plaats in de ranglijst van de sites van de 26 waterschappen. De resultaten en ranglijsten naar aanleiding van het Jaaronderzoek 2009 van de Overheid.nl Monitor zijn bekend. Het programma Overheid heeft Antwoord © (onderdeel van stichting ICTU) heeft in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties onderzocht welke overheidsorganisaties het beste scoren op het gebied van elektronische dienstverlening.
Bij de waterschappen is de top van de ranglijst ook gewijzigd. Hoogheemraadschap van Rijnland heeft Wetterskip Fryslân van de eerste plaats weten te verdringen. Waterschap De Dommel, Hoogheemraadschap van Delfland en Waterschap Reest en Wieden komen nieuw binnen in de top 10. Hoogheemraadschap van Delfland verdient een eervolle vermelding door maar liefst 15 plaatsen te stijgen.

Klik hier voor ranglijst

Kinderopvang in kantoor Hoogheemraadschap

Hoewel Hoogheemraadschap Alm en Biesbosch al vijf jaar niet meer bestaat, heeft het voormalige kantoor in Woudrichem aan de Middelvaart nog geen nieuwe bestemming gekregen. Wel meen ik dat er muzieklessen worden gegeven door Toon. Tijdens een informatieavond over de kinderopvang in Woudrichem is vanavond bekend geworden dat zij hun intrek nemen in het kantoor. Waar dus eens de bestuurders vergaderden, klinken straks kinderstemmetjes. Of ook de peuterspeelzaal een plek krijgt in het kantoor weet ik niet. Gek genoeg kon ik niet eens een foto terugvinden van het kantoor, toch maar snel eens maken. Daarom een foto van de allerlaatste vergadering van Hoogheemraadschap Alm en Biesbosch in 2004(?)

In Memoriam dijkgraaf Bastiaan Snoek

Vandaag ontving ik het droeve bericht van het overlijden van oud dijkgraaf Bastiaan Snoek. Hij was al enkele weken ziek en is 13 augustus overleden op de leeftijd van 80 jaar. Amarinus Bastiaan Snoek werd geboren op 26 februari 1941 op de boerderij aan de Kalversteeg in de Zuid-Hollandse polder te Hank.

Alma en Bastiaan Snoek bij de boerderij aan de Kalversteeg (foto Ronald Veuger)

Bastiaan Snoek werd al op jonge leeftijd dijkgraaf, in juli 1976 volgde hij de onverwacht overleden dijkgraaf A.D. den Dekker op als dijkgraaf van  waterschap de Alm en Hoogheemraadschap voor het Land van Heusden en Altena. Vanaf 1 januari 1977 vormden de waterschappen samen het Hoogheemraadschap Alm en Biesbosch en werd Bastiaan Snoek opnieuw dijkgraaf. Dat bleef hij maar liefst 27 jaar tot het Hoogheemraadschap opging in Waterschap Rivierenland. Dat Alm en Biesbosch werd samengevoegd met Waterschap Rivierenland was mede aan zijn inzet te danken, er lag namelijk een voorstel op tafel om het gebied samen te voegen met de Brabantse Waterschappen. Door sterk lobbywerk wist dijkgraaf Snoek dit te voorkomen met als argument dat het gebied behoorde bij het stroomgebied van de grote rivieren. Een terecht argument en ik ben hem nog altijd dankbaar voor dat lobbywerk.

Bastiaan Snoek samen met Fien Bakker

De functie van dijkgraaf was Bastiaan Snoek niet geheel onbekend, ook zijn vader en grootvader waren dijkgraaf van de Zuid-Hollandse polder. Ook had Snoek de watersnoodramp van 1953 als twaalfjarige jongen aan den lijve ondervonden, toen de dijk bij Hank doorbrak en de Zuid-Hollandse polder onder water liep. Een van de meest bijzondere periodes als dijkgraaf was voor Bastiaan Snoek het hoge water in 1995. Het had niet veel gescheeld of het Land van Heusden en Altena had toen moeten evacueren, net als 250.000 andere bewoners van het Rivierengebied. Maar Bastiaan vertrouwde op  zijn dijken, als kostte hem dat wel enkele slapeloze nachten. 

Bastiaan Snoek in 2005 bij zijn afscheid als dijkgraaf

Bastiaan Snoek bleef zijn leven lang wonen op de boerderij aan de Kalversteeg. Naast dijkgraaf was hij ook raadslid en zelfs nog enkele jaren wethouder in de gemeente Dussen. Kennelijk was die dubbelfunctie in die tijd nog geen probleem. Na zijn afscheid als dijkgraaf bleef hij altijd maatschappelijk actief. Zo was hij voorzitter van de Molenstichting, ook in die functie wist hij door zijn lobbywerk regelmatig geld binnen te halen voor de restauratie van de molens van de stichting. Verder was hij nog enige tijd voorzitter van de Agrarische Natuurvereniging Altena Biesbosch en van het Toeristisch Bureau Altena Biesbosch. Ongetwijfeld vergeet ik nog een aantal functies waarin Bastiaan Snoek actief was. 

Bastiaan Snoek met links van hem Jan Baan van het Brabants Landschap

Bastiaan Snoek was een fijne man met kennis van zaken, een echte bestuurder. Ik sprak menigmaal met hem over het werk van het waterschap. Iets dat me altijd is bijgebleven uit zijn tijd als dijkgraaf is een van de persbijeenkomsten die destijds werden belegd, het moet al zo'n twintig jaar geleden zijn. Tijdens een van die bijeenkomsten vertelde hij over een onderzoek naar klimaatverandering. Daarin was voorspeld dat het vaker en harder zou gaan regenen. Daar moet ik nog weleens aan terug denken als we het over clusterbuien en extreme regenval hebben. Bastiaan, ik zal je missen. 

Terug in de tijd in het Waardhuis in Kinderdijk

Het Waardhuis in Kinderdijk met links de oude sluizen

Bericht uit juli 1951 van het bezoek van Koningin Juliana aan het Waardhuis in Kinderdijk

Het leven zit soms vol verrassingen. Zo was ik vanavond in de Werf in Woudrichem voor de foto- en filmavond van de bibliotheek in samenwerking met het Streekarchief in Heusden. En laat daar nu Hans Nieuwenhuizen uit Uitwijk mij een paar prachtige foto's tonen van het Waardhuis in Kinderdijk. Foto's van het bezoek van Koningin Juliana in juli 1951. Ook een foto waarop te zien is dat Koningin Juliana een hensbeker schenkt aan het toenmalige Hoogheemraadschap van de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden. Bij alle foto's ook een krantenartikel uit 1995 over een uitgave over de kunstschatten van dat Hoogheemraadschap van de hand van onder andere dijkgraaf Sander van Harten. Het boekje 'Vergaard - bewaard - beheerd'. Dat heb ik via boekwinkeltjes.nl snel besteld. 

Koningin Juliana schenkt een hensbeker aan het Hoogheemraadschap

Koningin Juliana in het Waardhuis te Kinderdijk

De stamboom van Waterschap Rivierenland

Het huidige Waterschap Rivierenland is met de toevoeging van Hoogheemraadschap Alm en Biesbosch en het Hoogheemraadschap voor de Alblasserwaard en de Vijfheerenlanden gevormd op 1 januari 2005. Komende voorjaar worden daarom enkele activiteiten gehouden rond het 12,5 jarig bestaan van ons Waterschap op 1 juli 2017. Op 23 maart wordt in Tiel de talkshow 'Het klimaat draait door' gehouden. Op 13 mei is er een open dag op de lokaties van het Waterschap. 

Maar 12,5 jaar is natuurlijk slechts een rimpeling in het water van de eeuwenlange geschiedenis van de waterschappen. Want hoe ziet de stamboom van Waterschap Rivierenland er eigenlijk uit? Dijkgraaf Roelof Bleker had het over 474 voorgangers. In het Land van Heusden en Altena gaat de historie terug tot voor de Sint-Elisabethsvloed van 1421. Op 12 februari 1273 kreeg de Hollandsche graaf het recht op de chouw van Hoofdyck, bedoeld wordt de Hoge Maasdijk. Met het verdrag tussen de graaf van Holland en de heer van Heusden ontstond zo het eerste streekwaterschap.  Bijna twee eeuwen later, na de Sint-Elisabethsvloed vaardigde Jacob I op 23 februari 1452 een handvest (ordonnantie) uit voor de inwoners van het Land van Altena, waarin hij hen  een aantal privileges verleende. Maar in de 19e eeuw kende het Land van Heusden en Altena al meer dan 100 polders en waterschappen. In 1977 gingen al die waterschappen op in Hoogheemraadschap Alm en Biesbosch met Bastiaan Snoek als dijkgraaf.

De week van de Papsluis (7)

 

De Papsluis voor de restauratie die startte in 2006

In de tweede helft van de 20e eeuw raakte de Papsluis steeds meer in onbruik, ook al vormde zij nog altijd onderdeel van een regionale waterkering. Er werden zelfs plannen gesmeed om de sluis in zijn geheel te slopen, zo blijkt uit correspondentie tussen de Dienst Domeinen en Hoogheemraadschap Land van Heusden en Altena. De eerste brief over de overdracht van de sluis, samen met een deel van de Oost-Schenkeldijk dijk tot fort Bakkerskil dateert van 14 januari 1960. In diezelfde periode werd ook de inundatiesluis met kwelkom in Woudrichem te koop aangeboden. Na de eerste brieven stokte de correspondentie enige jaren, mogelijk vanwege de ruilverkaveling in die jaren. Pas 8 maart 1968 werd de briefwisseling hervat. Op 13 december 1968 schreef het Hoogheemraadschap bereid te zijn sluis en een deel van de dijk over te nemen. De dijk wilde ze voor een gulden overnemen. De weg op de dijk en de Papsluis was ze bereid over te nemen tegen een afkoopsom van f 10.400,- (dijk) en 129.400,- voor de Papsluis. Dienst Domeinen wilde echter niet meer dan f 100.000,- voor de Papsluis betalen. Het lagere bedrag werd door het Hoogheemraadschap toch geaccepteerd omdat ze tot de conclusie was gekomen dat de Papsluis ook gedeeltelijk gesloopt kon worden. Bij de brief is een staatje gevoegd van de onkosten die gemaakt moesten worden om de Papsluis deels te slopen. Zo kostte het metselwerk slopen f 27.500,- en het aanvullen van het zand f 20.000,-. De kosten voor het verwijderen van de waaierdeuren en het ijzerwerk werd als P.M. post opgenomen. De kosten om de omloopkanalen dicht te metselen werden geraamd op f 2.000,-

Was Truus Groeneveld-Damminga de eerste vrouw in Waterschapsbestuur?

Truus Damminga-Groeneveld met op de voorgrond Teuni Burgers

Vandaag 100 jaar geleden werd Suze Groeneweg als eerste vrouw gekozen in de Tweede Kamer. Aan haar verkiezing in de kamer ging een lange strijd om het vrouwenkiesrecht vooraf. Dat werd uiteindelijk in 1919 verleend, Suze Groeneweg werd dus door louter mannen gekozen. De aandacht in de media voor deze bijzondere, historische gebeurtenis was voor mij aanleiding om te zoeken wie de eerste vrouw in het bestuur van een waterschap of hoogheemraadschap was. Op een factsheet van Atria kwam ik tegen dat het om Truus Groeneveld-Damminga zou gaan, zij werd in 1978 gekozen in het bestuur van Hoogheemraadschap Alm en Biesbosch. Toch twijfel ik of ze echt de eerste vrouw was, hadden elders nog geen vrouwen in het waterschapsbestuur gezeten? Ik ga dat toch nog eens uitzoeken. De eerste dijkgraaf was Joan Leemhuis, zij werd in 1984 de eerste dijkgraaf.

Waterschap en Nieuwe Hollandse Waterlinie

De Papsluis, eigendom van Waterschap Rivierenland, in de steigers

De Nieuwe Hollandse Waterlinie valt van noord naar zuid binnen de grenzen van drie Waterschapen. Het noordelijk deel tot aan de gemeente Utrecht valt onder Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht. De inundatievlakken in dit gebied bestaan uit veenpolders en droogmakerijen die worden geinundeerd vanuit de Vecht, met als oostelijke begrenzing de hogere zandgronden van het Gooi. Het middendeel tot aan de Lek wordt beheerd door het Hoogheemraadschap Stichtse Rijnlanden. Dit deel bestaat uit een vrij afwaterend gebied met enkele kleine polders. Het zuidelijke deel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie valt onder Waterschap Rivierenland. De inundatievlakken in dit gebied zijn veelal geinundeerde rivierpolders.
(uit de digitale atlas NHW)

Een leven lang actief voor het CDA

Jack Bakker in 1990 bij zijn installatie als raadslid van de gemeente Werkendam (foto Streekarchief)

Jack Bakker uit Sleeuwijk is donderdag 30 augustus overleden op de leeftijd van 88 jaar. Jack Bakker was zijn leven lang politiek actief voor het CDA en heeft zich tot op hoge leeftijd ingezet voor de samenleving. Tot voor kort was hij nog voorzitter van de WMO adviesraad van de gemeente Werkendam en Woudrichem. In die hoedanigheid zette hij zich jarenlang in voor de komst van een woonzorgcomplex in Sleeuwijk. Voor de landelijke CDA senioren was hij nog altijd bestuurslid. Ook was hij lange tijd bestuurslid bij Brabants Landschap.

Bij zijn afscheid als Statenlid van Brabant in 2007 noemde de commissaris van de Koningin hem een ‘eminence grise’.  Hij is verdeeld over twee periode maar liefst veertien jaar Statenlid geweest tussen 1991 en 2007. Hij hield zich in de Staten vooral bezig met milieu, landbouw en watergerelateerde zaken. Zo verzette hij zich fel tegen het plan om een groene rivier aan te leggen in het Land van Heusden en Altena. Ook verrichte hij succesvol lobbywerk bij de fusie van Hoogheemraadschap Alm en Biesbosch dat in 2005 uiteindelijk aansloot bij Waterschap Rivierenland en niet bij de Brabantse waterschappen. Zijn inzet voor watergerelateerde zaken kwam voort uit zijn werk als secretaris van Hoogheemraadschap Alm en Biesbosch; hij nam daar in 1995 afscheid.

Naast zijn veertien jaren als Statenlid was Bakker ook raadslid in de gemeente Werkendam. In 1978 stond Bakker aan de wieg van de totstandkoming van de CDA afdeling Werkendam; speciaal daarvoor werd zelfs nog een KVP afdeling opgericht in Werkendam. In totaal was hij over een periode van zestien jaar raadslid en ook nog zes jaar wethouder in zijn vroegere woonplaats Roelofarendsveen. Zo was hij meer dan dertig jaar actief in het openbaar bestuur. Met zijn inzet voor de samenleving was hij een voorbeeld voor velen.

Dijkgraaf den Dekkerweg

De Dijkgraaf den Dekkerweg in Werkendam is genoemd naar dijkgraaf A.D. den Dekker (1917-1976) uit Nieuwendijk. A.D. den Dekker stamde uit een schatrijke familie van grootgrondbezitters. Hij is vanaf 1942 bestuurslid van het waterschap Oudland van Altena. In 1951 wordt hij voorzitter van het waterschap Bleek en Oostkil, in 1954 heemraad van de Zuid-Hollandse Polder, in 1953 lid van het voorlopige bestuur van het Hoogheemraadschap voor het Land van Heusden en Altena. In 1959 wordt hij dijkgraaf van het Hoogheemraadschap. In 1962 wordt hij voorzitter van het waterschap de Alm. Hij overlijdt onverwacht op 16 maart 1976 en wordt opgevolgd door dijkgraaf A.B. Snoek.

(bron Werkendams straatnamenboek)

http://www.historiewerkendam.nl/publicaties.html

De week van de Papsluis (8)

Omloopkanalen in de Papsluis

Die sloopplannen zijn uiteindelijk nooit uitgevoerd. De vraag rijst dan waarom niet en wat is er met het geld als afkoopsom gebeurt? Voormalig dijkgraaf Bastiaan Snoek vertelt dat de sloop werd uitgesteld, omdat er een nieuwe dijk langs het Steurgat zou komen. Gelukkig kwam van uitstel uiteindelijk afstel. Hoewel de sloop werd verijdeld, gaf vooral de aantasting van het ijzerwerk de sluis in de jaren daarna steeds meer een sinister aanzien. Hekken rondom de sluis moesten voorkomen dat door een ongeluk iemand in de sluiskolk zou vallen. Voor die tijd speelden kinderen uit buurtschap de Kille regelmatig rondom de sluis. In de zomer werd erin gezwommen, je moest dan via de sluisdeuren omhoog klimmen, zo vertelde buurtbewoner Arie van der Stelt. 

Pas begin 21e eeuw drong het besef door dat de Papsluis een uniek monument is, mede door de hernieuwde aandacht voor de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Eigenaar Hoogheemraadschap Alm en Biesbosch stemde in met restauratie en er werd naarstig gezocht naar financiers. De restauratie werd begroot op één miljoen euro. De kosten werden opgehoest door provincie Noord-Brabant, Dienst Landelijk Gebied, projectbureau Nieuwe Hollandse Waterlinie en Waterschap Rivierenland (opvolger van Hoogheemraadschap Alm en Biesbosch). Op 19 april 2006 werd het startsein gegeven door voormalig dijkgraaf Gerrit Kok. Als eerste mocht hij een paar stenen slopen uit het aangetaste metselwerk van de sluis. Tegenvallers waren er al snel tijdens de restauratie. Toen de dekzerken rond de waaierkassen werden verwijderd, bleek veel meer metselwerk stuk dan aanvankelijk gedacht. Ook bleek er geen geld om de brug in de oorspronkelijke staat terug te brengen. Bij de bouw van de sluis werd een toogbrug gebouwd, die in 1945 werd vervangen door een betonnen brug. Bij de restauratie is gekozen voor een nieuwe stalen brug.

Bewoners en bestuur vormen samen de waterschapsdemocratie

Uitzicht vanuit het kantoor van Hoogheemraadschap op de Maas in Rotterdam

Vandaag was de 37e bijeenkomst van het netwerk de Waterlelie van de vrouwelijke waterschapsbestuurder bij Hoogheemraadschap van Schieland en Krimpenerwaard in Rotterdam. Zij hadden Jeroen Haan uitgenodigd om over burgerparticipatie te vertellen. Over democratie in de polder en wie het nu voor het zeggen heeft. En wat een boeiende spreker; hij hield ons voor dat de waterschapsdemocratie uit twee benen bestaat. De besturen van de waterschappen zijn het ene been, zij zijn de representatieve democratie met de democratische legitimatie, die besluiten moet nemen over bijvoorbeeld het peilbeheer. Het andere been is de participatieve democratie met initiatieven van onderop en het bieden van maatwerk in vooral lichte netwerken met regelvrije ruimte. Burgerparticipatie is dus uitermate belangrijk, alle overheden zijn er volop mee bezig, laat ze vooral luisteren naar de gebiedskennis die er al is. En die twee benen van de representatieve en participatieve democratie moeten natuurlijk wel een beetje gelijkwaardig zijn. Juist met die tweebenige democratie sta je stevig in de maatschappij. 

De tweebenige waterschapsdemocratie

Maar alle belangen moeten in beeld gebracht worden en het moet duidelijk zijn waar de besluiten worden genomen. En bij het nemen van bijvoorbeeld een peilbesluit moeten uiteraard alle belangen worden meegewogen; van de landbouw, maar ook van de natuur, recreatie, economie. En hoe lang kunnen we dan volhouden dat we alleen een functionele democratie zijn en laten we de omgevingsvisies over aan de algemene democratie; juist in kantelgebieden waar vragen gesteld worden over de duurzame toekomst van de landbouw. Moeten we dan als waterschappen niet opschuiven naar de voorkant van de ruimtelijke ordening in tijden van klimaatverandering? Kunnen we volhouden dat we er niet over gaan of hebben we er wel een mening over?  Als we als functionele democratie willen overleven moeten we ons verbinden met deze hedendaagse (klimaat) vraagstukken. Blijven we dan volhouden dat we alleen gaan voor onze kerntaak (zo goedkoop mogelijk) of kiezen we voor een bredere taakopvatting?

Plafond van de kamer van de dijkgraaf in het kantoor van Schieland Krimpenerwaard

Voor de leden van de waterschapsbestuurders had Jeroen Haan ook nog goede adviezen. Zoals om naast de kaderstellende en controlerende rol vooral werk te maken van de volksvertegenwoordigende rol. Wees zichtbaar en aanspreekbaar, ga meer naar buiten, Ga de belangen horen, geef ruim baan aan de initiatieven en zoek naar de energie in de maatschappij. Zelfs weerstand bij plannen moet je koesteren. "Weerstand is betrokkenheid omsloten door prikkeldraad. Haal het prikkeldraad weg en kijk wat er onder zit. Niemand is zomaar ergens voor of tegen. Wees volksvertegenwoordiger voor het hele volk. Zorg dat je met de poten in de klei blijft staan. Wees nieuwsgierig naar wat de ander te zeggen heeft. Toon empathie". 

Vrouwen in polderbesturen

Vandaag kreeg ik een mail van Thea de Roos, die ik leerde kennen via het Waterlelie netwerk van vrouwenlijke bestuurders van de waterschappen. 

Gepubliceerd op 15 maart 1927 in de Tilburgse courant

Een bericht uit 1929 in de Waterlandcourant

Wij mailden met elkaar over de eerste vrouw in een waterschap. Zij had het al uitgezocht, het is G. Koeman - de Boer uit Buiksloot. Voorheen een zelfstandige gemeente, maar nu onderdeel van de stad Amsterdam. Ook noemde Thea de Roos de naam Eva Schalk, naar haar is een brug genoemd in Amsterdam als eerbetoon. 

Een krantenknipsel dat ik kreeg van Thea de Roos

Recent las ik een interview met dijkgraaf Tanja Klip, daarin noemde ze nog Truus Groeneveld-Damminga uit Werkendam als eerste vrouw in een waterschapsbestuur in 1978. Dat klopt dus niet, de eerste vrouw trad al in 1927 toe tot het hoogheemraadschap 'Waterland'. Overigens bestaat het Waterlelie netwerk in maart twintig jaar. 

Rechts op de foto Truus Groeneveld-Damminga; zittend Teuni Burgers die heemraad was bij Hoogheemraadschap Alm en Biesbosch

Kiezen uit 654 vrouwen

Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier heeft met 69 vrouwelijke kandidaten de meeste vrouwen op de kieslijsten staan, verdeeld over diverse partijen. Waterschap Reest en Wieden heeft de minste vrouwelijke kandidaten, slechts 9 vrouwen, op een totaal van 69 personen op de kieslijst van het gehele waterschap. Als partij heeft Groen,Water&Land het grootste aantal vrouwen op de kieslijst. Met het aantal van 16 vrouwen op de lijst van 47 personen hebben zij de meeste vrouwen van heel Nederland. Totaal aantal vrouwelijke kandidaten bij de waterschappen in heel Nederland: 654

Aantal vrouwen op de kieslijst per waterschap in Nederland:
Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier: 69
Amstel, Gooi en Vecht: 54
Rivierenland: 41
Vallei en Veluwe: 39
Fryslan: 37
Den Dommel: 36
De Stichtse Rijnlanden: 36
Brabantse Delta: 34
Scheldestromen: 32
Delfland: 32
Rijnland: 30
Hollandse Delta: 30
Schieland Krimpenerwaard: 25
Rijn en Ijssel: 25
Noorderzijlvest: 25
Aa en Maas: 22
Groot Salland: 17
Zuiderzeeland: 17
Peel en Maas: 17
Roer en Overmaas: 15
Hunze en aa: 12
Reest en Wieden: 9

http://www.waterzoektvrouw.nl/vrouwelijke-kandidaten-verkiezingen-2015/

Het gelijk van voormalig dijkgraaf Bastiaan Snoek

De vernieling van de Kaaie Paole is al meer dan een week geleden, maar vandaag werd ik pas attent gemaakt op een verhaal over de Veense palen uit het Brabants Dagblad van 10 september 1997. 

Het boek met artikelen van Tom van der Aalst

Het is geschreven door de vroegere streekarchivaris Tom van der Aalst en tevens gepubliceerd in het boek 'Rond de Kaaie Paole' dat is uitgegeven bij zijn afscheid. Van der Aalst beschrijft de historie van de palen en refereert daarbij aan het boek 'Grenspalen in Nederland' van T. Brouwer. De palen staan op de omslag van het boek. 

De Kaaie Paole sieren de omslag van het boek over grenspalen

Maar Van der Aalst laat in het artikel ook dijkgraaf Bastiaan Snoek van het Hoogheemraadschap Alm en Biesbosch aan het woord. De palen zijn namelijk in de jaren negentig een keer door een vrachtwagen kapot gereden. Het hoogheemraadschap heeft de palen toen hersteld. "Het waterschap is trots op dit bezit. De palen vormen een schakel tussen het verleden en het heden. Ze nodigen uit het verleden nader te bestuderen. Het Land van Heusden en Altena heeft een heldhaftige strijd tegen het water gevoerd en voert dit nog steeds", zo vertelt Snoek. 

Voormalig dijkgraaf Bastiaan Snoek

Maar in hetzelfde artikel spreekt Snoek ook zijn zorgen uit over de palen. "Een ongeluk zit in een klein hoekje. Er kan geen muur omheen worden gebouwd, want dat doet afbreuk".  Helaas is zijn voorspelling bewaarheid. Overigens sprak hij ook de wens uit om bij de palen een bord te plaatsen met uitleg van de historie van deze grenspalen. Door dit artikel heb ik nu toch navraag gedaan bij ons waterschap of de palen nu wel of niet van de gemeente Altena zijn. Of toch echt van Waterschap Rivierenland. Zo ja, dan pleit ik nogmaals voor herstel van de palen, Ons (water) erfgoed moeten we koesteren!

Kleinschalig?

Op de foto de hoogwaterstand in Zaltbommel van 1993 en 1995

Is kleinschalig beter? Of is de regio beter af sinds de samenvoeging van Hoogheemraadschap Alm en Biesbosch met Waterschap Rivierenland? Woensdagmiddag in de Waterman in Werkendam rezen daar twijfels over. Om 15.00 uur zouden daar de archeologische, historische en ecologische onderzoeken over de dijkverbetering van de dijk langs het Steurgat worden gepresenteerd. Om 15.00 uur echter niemand van Waterschap Rivierenland. Wegens een ongeluk om 13.30 uur bij de Merwedebrug stond er ook een file op de A27 richting Breda. En vanuit Tiel moet je toch echt de rivier over om in Werkendam te komen. Pas over vieren arriveerden de medewerkers van Waterschap Rivierenland. Met uiteraard de verontschuldigingen wegens de vertraging. Is kleinschalig dan toch beter? Met ons kleine Hoogheemraadschap zou het in elk geval niet gebeurt zijn.

Waterschapskantoor wordt 'Poort van Woudrichem'

Het oude waterschapskantoor van het Hoogheemraadschap Alm en Biesbosch aan de Middelvaart bij de entree van Woudrichem maakt plaats voor het appartementencomplex 'Poort van Woudrichem' . 

De ondertekening van de overeenkomst door wethouder Hans Tanis (links) en Van Daalen

Wethouder Hans Tanis en projectontwikkelaar Van Daalen hebben een overeenkomst getekend en het bestemmingsplan ligt ter inzage. Op de plaats van het vroegere kantoor van het waterschap komen 28 duurzame appartementen, waarvan 7 huurappartementen. De Poort van Woudrichem is één van de prioriteitsprojecten van woningbouw in de gemeente Altena. Wethouder Hans Tanis hoopt dat de bouw snel kan starten zodat er weer nieuwe woningen in Woudrichem bijkomen. 

De allerlaatste vergadering van Hoogheemraadschap Alm en Biesbosch

De appartementen komen in plaats van het oude kantoor van het waterschap, dat in 2005 opging in Waterschap Rivierenland. Na 15 jaar leegstand en tijdelijke verhuur is er met dit initiatief weer zicht op een passende herbestemming van het perceel. Na de omgevingsdialoog en het voorontwerpbestemmingsplan ligt het ontwerpbestemmingsplan nu ter inzage. Tanis: “We zijn blij dat er bij de verschillende momenten inwoners uit de omgeving, maar bijvoorbeeld ook Altenatuur hebben meegedacht en reacties hebben gegeven. Bij de verdere inrichting van de buitenruimte van het appartementencomplex vinden wij participatie ook belangrijk. Samen werken we aan een fijne leefomgeving.” De planning is dat de gemeenteraad in juni het bestemmingsplan vaststelt. Daarna kan de omgevingsvergunning worden aangevraagd en kan de aannemer de koopappartementen in de verkoop zetten.