Waterlelienetwerk dag over participatie

Het Benthemplein in Rotterdam

De 37e Waterlelie netwerkdag wordt gehouden op donderdag 25 oktober bij hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard.  Als thema is gekozen voor participatie. Waterlelie is het Netwerk van Vrouwen in Waterschapsbesturen. Jeroen Haan, hoogheemraad participatie bij Rijnland en programmamanager participatie bij de gemeente Haarlemmermeer vertelt over ‘Participatie: wie heeft het voor het zeggen?  Bewoners en bestuur vormen samen de waterschap- democratie’. Na zijn betoog volgt een presentatie van beleidsmedewerker Nora Prins over verschillende participatie projecten in het beheersgebied. In de middag wordt een busrit gemaakt langs meerdere participatie projecten waaronder waterplein Benthemplein en Essenburgpark.     

Maak kennis met Mustika Anggreani

Vandaag had ik een ontmoeting met Mustika Anggreani. Ze is promovendus bij Human Geography and International Development aan de Universiteit van Amsterdam. Ze is docent bij de afdeling Urban & Regional Planning Brawijava University in Indonesië, waar ze ook onderzoek doet naar klimaatverandering en hoe de overheid de gevolgen daarvan kan opvangen. 

Mustika Anggreani

Voor haar promotieonderzoek doet ze onderzoek naar de kosten van participatie. Dus wat kost het om burgers te betrekken bij plannen en wat levert het op, Als case studie heeft ze gekozen voor Varik-Heesselt. Enkele vragen waren hoe het proces Varik-Heesselt is verlopen en wat de rol van Waterschap Rivierenland hierin was. Ook wilde ze weten hoe de participatie is uitgevoerd en hoe burgers werden betrokken. Maar ook hoe bewoners zelf in actie waren gekomen. Verder informeerde ze naar de kosten van de participatie, maar ook op welke manier participatie bijdraagt aan betere plannen en wat de impact van participatie is voor Waterschap Rivierenland.

Protest in Varik-Heesselt tegen de nevengeul

Boeiende vragen, maar deze in het Engels beantwoorden viel nog niet mee. Ze vroeg ook nog of het InterBestuurlijk Programma (IBP) een rol had gespeeld bij het participatieproces, mijns inziens niet omdat het besluit om in Varik-Heesselt geen geul aan te leggen is genomen alvorens het IBP is gestart. 

Protest tegen de geul tijdens het bezoek van Cora Nieuwenhuizen

Ik hoop dat Mustika mijn steenkolen Engels begrepen heeft. Ik heb haar ook enkele documenten gestuurd en toegezegd dat ze de evaluatie van het bestuurlijke proces, die wij nog niet hebben ontvangen, zal doorsturen. Overigens kreeg ik als dank nog een cadeautje dat symbool staat voor Ramayana, een epos uit het Hindoeisme. 

Mijn cadeautje van Mustika, een symbool uit het Hindoeisme 

Participatie verplicht onderdeel omgevingswet

Binnen het waterschap staat de invoering van de omgevingswet al enige tijd op de agenda. Het wordt binnen het ruimtelijk domein zeker zo'n grote omslag als binnen het sociaal domein de decentralisatie. 

Heusden, een stadje net buiten het gebied van Waterschap Rivierenland

 

Doel van de wet is het samenvoegen van vele bestaande regelgeving, maar bovenal ademt de geest van de omgevingswet dat we de samenleving meer ruimte geven. Zo is participatie een belangrijk onderdeel van de omgevingswet. Zeker als morgen in de Eerste Kamer de motie Nooren wordt aangenomen, waarin overheden verplicht worden om een participatie verordening op te nemen. Vanavond spraken we over de gevolgen voor ons waterschap. De komende maanden werken we als bestuur verder aan de nieuwe Watervisie, projectbesluit (al dan niet mandateren aan het college van dijkgraaf en heemraden), over de waterschapsverordening (inclusief participatie), onteigening en herijking van ons participatiebeleid. 

Werk aan de Kromme Nol waterkering

Tijdens de thema-avond bespraken we nog een casus met elkaar. Stel je moet een dijk verzwaren en gaat met een kant en klaar plan voor een stevige, rechtgetrokken dijk naar de bewoners? Terwijl onder de bewoners een natuurclub vooral een kronkelende groene dijk wil, die ook nog eens duurder is. De provincie is wel gecharmeerd van zo'n alternatieve dijk, maar gemeente ziet gesprekken met die natuurclub niet zo zitten, vanwege ervaringen uit het verleden. Wat zou jij doen? 

Participeren kun je leren

In de komende vergadering van de commissie Middelen komt de actualisatie van burgerparticipatie aan de orde. En daarin is toch sprake van een aantal beleidswijzigingen. 

Inspraak met geeltjes, een goede vorm van participatie?

Zo wordt een nieuwe Participatie- en Inspraakverordening opgesteld waarin opgenomen wordt de 'right to challenge'. Ook voor burgerinitiatieven is volop ruimte, zo wordt voorgesteld om alle burgerinitiatieven in een jaarverslag op te nemen, zowel de initiatieven die worden omarmd, maar ook de initiatieven die niet konden doorgaan worden daarin opgenomen. Verder moet bij aanvang van een project duidelijk zijn hoe de participatie wordt vormgegeven, bijvoorbeeld in de vorm van een participatiedraaiboek. Het ontwikkelen van participatiebeleid past ook in de komst van de nieuwe Omgevingswet. Wat ik miste bij de participatie- en inspraakverordening is het opstellen van een participatieverslag bij (grotere?) projecten. Terwijl ik daar recent een mooi voorbeeld van vond bij de boezembemaling in Hardinxveld. 

Een nieuw gemaal bij Hardinxveld

Iets waar ik minder van gecharmeerd was, is een artikel in de verordening over het weigeren van medewerking aan burgerinitiatieven. Het mandaat daarvoor ligt bij het college van dijkgraaf en heemraden. Als dat slechts eenmaal per jaar in een jaarverslag aan het Algemeen Bestuur wordt voorgelegd, dan is dat toch wat mager.  Maar al met al zijn de wijzigingen voor mij positief. 

'Wettelijke basis voor RES ontbreekt'

Voor 1 oktober 2020 moesten alle dertig regio's hun Regionale Energie Strategie aanbieden aan de rijksoverheid. In de Volkskrant (kan helaas de link niet vinden) stond een boeiend artikel over de besluitvorming van de RES' en hoe transparant deze besluitvorming is geweest. 

RES kansenkaart van de Alblasserwaard

Ook participatie wordt nadrukkelijk genoemd. Bestuurders en stakeholders (en ambtenaren) kunnen wel mooie plannen bedenken, maar waar moeten straks al die windmolens en zonnepanelen komen te staan? En wat vinden de omwonenden daar nu echt van? Een antwoord geven op die vraag is schier onmogelijk, want ze zijn nauwelijks geraadpleegd. Ook volksvertegenwoordigers zijn niet goed aangehaakt geweest op de samenstelling. Zo telde ons waterschap maar liefst zes verschillende RES gebieden, die ook nog eens allemaal op een verschillende wijze tot stand zijn gekomen. Zie daar maar eens chocola van te maken. Bestuurskundige Marcel Bongers schreef in het Volkskrant artikel dat voor deze manier van besturen geen wettelijke basis is. 

In een Foto van oktober 2020 van het Nationaal Programma RES lezen we letterlijk: "Veel regio’s worstelen met de vraag wanneer het een goed moment is om inwoners bij de RES te betrekken. De participatie is tot nu toe in veel regio’s vooral op professionals en vertegenwoordiging van groepen gericht. Maatschappelijke participatie zit nog niet overal als volwaardige bouwsteen in het hart van het proces". 

Hoe transparant zijn de RES'en toe stand gekomen? 

In het Volkskrant artikel wordt overigens gesproken over de parlementen van de waterschappen. Dat vind ik dan wel weer aardig, klinkt toch beter dan AB? Maar in hetzelfde artikel valt ook de term 'ambtenaren zelf bestuur'. 

Veilige dijk GoWa met vaststelling Projectplan eindelijk in zicht

23 kilometer dijk van Gorinchem naar Waardenburg, 400 bewoners, 95 woningen, 230 afritten, 60 kruispunten, 51 dijkvakken en 10 monumenten (Peilschaalhuisje, Fort Vuren) zijn opgenomen in het Projectplan Waterwet voor de dijkversterking GoWa.  

Het peilschaalhuisje langs de dijk

Veiligheid

Het CDA is blij met dit projectplan, eindelijk kunnen we uitzien naar de uitvoeringsfase van dit dijktraject van 23 kilometer van Gorinchem tot Waardenburg. Het eerste dijktraject volgens de nieuwe normen, ook het dijkvak met de hoogste prioriteit binnen het HWBP. We kunnen uitzien naar een veilige dijk, de kerntaak van ons waterschap in dit mooie rivierengebied. Ook over de meekoppelkansen  zoals KRW maatregelen in de uiterwaarden, de ontwikkeling van het Heuff-terrein bij Vuren en de Linieobjecten van de NHW zijn we positief

Participatie/communicatie

De 135 inspraakreacties op het projectplan gaven stuk voor stuk een inkijkje in de betrokkenheid van de dijkbewoners bij hun eigen leefomgeving. 13 procent van de reacties leidde tot aanpassing van het plan, omdat we geen andere kengetallen hebben, weten we niet hoe we dit moeten duiden. Al in 2014 is gestart met de verkenningsfase en mochten bewoners participeren in de verdere planvorming. Het past in het adagium 'de dijk is van ons allemaal'. Naarmate de planvorming concreter werd, raakte de participatie wat op de achtergrond. Het CDA doet een dringende oproep bewoners te blijven betrekken, zeker nu de uitvoeringsfase aanstaande is. communicatie, communicatie, communicatie! Blijf de bewoners meenemen. 

Financiën

En dan de financiën; 17 miljoen voor de verkenningsfase; 26,5 miljoen voor de planuitwerkingsfase en ca. 400 miljoen voor de realisatie. Door de verouderde kengetallen bleken de eerste ramingen volgens de nieuwe normen fors duurder, de dijken werden onbetaalbaar. Door bijstelling van de ontwerpuitgangspunten, een andere kostenafschrijving lijkt het allemaal net te passen, toch blijft het CDA bezorgd over de financiering van onze dijkversterkingen. En zou het liefst zien dat de 10 procent eigen bijdrage wordt geschrapt bij de eerste evaluatie van het HWBP in 2023. 

Het peilschaalhuisje in de herfst

Alliantie

Ook weten we nog niet of de keuze voor een Alliantie leidt tot kostenbesparingen. In de verkenningsfase moesten marktpartijen wennen aan het omgevingsproces en de participatie, de kosten voor de planuitwerkingsfase lijken hoger te liggen, afstemming tussen de Alliantie, ons waterschap en het HWBP vergde veel aandacht. Kortom, hier vallen nog lessen te leren. Het is allemaal te lezen in het leerverslag van de Alliantie. Aan de heemraad de vraag waarom ze dit niet met de commissie Waterveiligheid heeft gedeeld? Met daarbij het verzoek het Leerverslag alsnog te agenderen in de eerstvolgende commissie Waterveiligheid. 

Hoe gaat het waterschap om met burgerinitiatieven?

Tijdens het inwerkprogramma voor het nieuwe bestuur van Waterschap Rivierenland spraken we in Kinderdijk ook over (burger) participatie en de waardenkaart voor participatie. Vanuit welke waarden vinden we participatie belangrijk? De waarden die het hoogste scoorden bij de bestuurders waren betrouwbaarheid, maatwerk en transparantie. Ook effectiviteit en algemeen/publiek belang scoorden goed. Tijdens de discussie kwam ook de vraag naar voren wat de rol van het bestuur nog is, als burgers rechtstreeks invloed kunnen uitoefenen?  

Excursie van het waterschap met omwonenden van de Molenkade nabij Groot-Ammers

In de voorbije bestuursperiode was burgerparticipatie een van de speerpunten. Helaas moeten we constateren dat de afspraken in het beleidskader burgerparticipatie niet concreet zijn geëvalueerd door het vorige bestuur. Het beleidskader werd vastgesteld in juni 2016 en zou na twee jaar geëvalueerd worden, maar dat is niet gebeurd. Zo is bijvoorbeeld geen antwoord gekomen op de vraag hoe het waterschap is omgegaan met burgerinitiatieven en  hoeveel van de initiatieven zijn afgewezen of juist zijn uitgevoerd. In de algemene evaluatie van het coalitieakkoord wordt wel aandacht besteed aan het onderdeel burgerparticipatie, maar dat is op geen enkele wijze SMART geformuleerd. Dus geen aantallen burgerinitiatieven, ook geen aantallen van afgewezen burgerinitiatieven. Maar ook geen concrete cijfers over hoeveel burgers zijn bereikt bij projecten van het waterschap. Zelf heb ik wel vragen gesteld over aantallen bereikte burgers bij de evaluatie van het coalitieakkoord, maar daar kwam geen duidelijk antwoord op. Reden om in de nieuwe bestuursperiode te komen tot een bestuursakkoord dat veel meer SMART is geformuleerd. 

Een waterig weekje

Als het dan niet meer lukt om dagelijks een blog te schrijven, waarom dan niet wekelijks? Met dit goede voornemen ga ik toch weer verder met mijn blog en ga proberen iedere zondag een weekoverzicht te plaatsen. Het was deze week vooral een waterig weekje.

Stalen damwanden op het dijktraject Wolferen-Sprok

Dat begon een maandag al met een ritje naar Tiel voor de thema-avond over participatie. In de voorbije jaren hebben we rond dit thema als bestuur van Waterschap Rivierenland al vaak gesproken. We zijn steeds vol goede voornemens, toch gaat het nog regelmatig mis. Of wekken we te hoge verwachtingen bij onze inwoners over de mogelijkheden tot inspraak en participatie? Of zelfs over 'right tot challenge'? Als inwoners denken dat ze zelf een plan of het onderhoud beter en goedkoper kunnen uitvoeren? Een boeiende avond, maar het laatste woord is hier zeker nog niet over gesproken. Een dag later was ik alweer in Tiel, nu voor een gesprek met de dijkgraaf. 

Kunststof damwanden op het traject Wolferen-Sprok

Vrijdag opnieuw een dagje waterschap. Deze keer op excursie langs de twee dijktrajecten in uitvoering. Voor het dijktraject WOS waren we in Oosterhout en reden later langs het slaan van damwanden. We zagen daarbij zowel de stalen damwand als de kunststof damwanden. Na de lunch reden we naar Haaften, naar het informatiecentrum over de dijkversterking Gorinchem-Waardenburg. Over de dijk passeerden we nog het peilschaalhuisje bij Herwijnen en stopten even later bij Fort Vuren. Daar werden de elementen van het Linielandschap verder toegelicht. Al met al een boeiende dag en wat fijn dat we nu eens niet een avond lang over dijktrajecten spraken, maar werk in uitvoering konden zien. 

Muziek in het Biesbosch Museum Eiland

Zondag werd mijn week afgesloten met twee boeiende lezingen in het Biesbosch Museumeiland van Wil Borm over de geschiedenis van Nederland leeft met water en Dick Butijn over de Haakse Zeedijk. Vooral deze laatste lezing was boeiend , een uitgewerkt plan om de zeespiegelstijging te baas te blijven. Kortom een waterig weekje. De lezingen vormden onderdeel van een speciaal programma rond 600 Sint Elisabetsvloed en de afsluiting van de speciale expositie over dat thema. 

En dan was ik deze week ook nog bij de watertoren in Zeist

Nog eenmaal Varik-Heesselt?

Tijdens de AB vergadering van 29 november spraken we opnieuw over Varik-Heesselt Dit naar aanleiding van het onderzoek van de Radboud Universiteit over de burgerparticipatie in het proces en het NSOB essay 'Samen Sturen' over het bestuurlijke proces rond de hoogwatergeul in Varik-Heesselt. 

Foto van 27 januari 2017 in Toevershof Varik met links achter de tafel Wim van der Geijn

We hadden daarover ook een inspreker tijdens onze AB vergadering; Wim van der Geijn. Hij groeide op in Varik. Hij was intensief betrokken bij het gehele proces, hoewel hij niet meer in Varik woont. Tijdens het inspreken liet hij weten dat hij zich vooral had gestoord aan het negeren van 'feiten' in het gehele proces. "Feitenvrije politiek is de bijl aan de wortel van onze democratie. Aan feiten voorbij gaan, leidt in dit land - gelukkig - tot burgerlijk verzet. Het verzet in Varik-Heesselt heeft eraan bijgedragen dat het besluit is genomen op basis van de feiten. Daarvoor dient de MIRT, daarop steunt participatie en dient bestuurlijk handelen gericht te zijn, op straffe van verzet". 

Samen met Andries van der Netten van Stigt hebben we heel veel tijd gestoken in de 'bestuurlijke spaghetti' rond Varik Heesselt.

Van der Geijn miste in zowel de evaluatie van de Radboud Universiteit als in het essay van het NSOB de feiten. Zo gaat het rapport van het NSOB vooral in op framing en niet op feiten. Zijn vragen aan de onderzoekers zijn echter niet betrokken bij de evaluatie. "Antwoorden bieden inzicht in de invloed van politiek/bestuurlijke processen op dynamiek en verstarring, unanimiteit en controverse, verzet en participatie".  Met de afrondende bespreking van beide rapporten in het Algemeen Bestuur en de inspraak van Wim van der Geijn vormen zo voor mij een sluitstuk van het moeilijkste dossier in de bestuursperiode 2015-2019 als bestuurder bij Waterschap Rivierenland. 

Meer burgerparticipatie, meer zienswijzen?

Zijn burgerparticipatie en het indienen van zienswijzen communicerende vaten? Dus hoe meer inspraak, hoe meer reacties? Deze vraag kwam vanavond tijdens de commissie waterveiligheid naar boven drijven. 

Reactie tijdens inspraakavond op 15 oktober 2019

Bij het dijkversterkingstraject Gorinchem - Waardenburg zijn dertig procent meer zienswijzen ingediend dan vooraf was verwacht. In totaal gaat het om 135 zienswijzen, die tot 699 te beantwoorden punten leiden. Dat is een forse toename en hoe kan dat? Al jaren wordt intensief met de omgeving gecommuniceerd over het dijkversterkingsproject en toch hebben veel bewoners een zienswijze ingediend. 

Heemraad Hennie Roorda vertelde vanavond zelfs dat veel zienswijzen terecht zijn. Betekent dat dan dat het voortraject onzorgvuldig is geweest? Of is het juist zo dat al die burgerparticipatie tot zo'n grote betrokkenheid hebben geleid, dat ze juist nog eerder een zienswijze hebben ingediend? De heemraad heeft toegezegd dat een analyse wordt gemaakt van alle zienswijzen. Daarin wordt ook gekeken of mensen die juist intensief betrokken waren bij het proces veel zienswijzen hebben ingediend of dat het juist gaat om mensen die niet betrokken waren bij het voortraject van plannen maken. 

Inspraak voor herinrichting Heuffterrein bij Vuren

Bij het ontstaan van de eerste inspraaktrajecten in de jaren tachtig en negentig was vooral intentie dat overheden hoopten dat door inspraak het aantal bezwaren zou dalen. Mijns inziens een wat enge basis voor het inrichten van inspraaktrajecten. De intentie moet vooral zijn dat we door inspraak en participatie tot betere plannen komen. Als dat straks het resultaat is van de 135 ingediende zienswijzen dat is dat alleen maar winst. 

Burgerbewust besturen (2)

Peter Glas, voorzitter van de Unie van Waterschappen met de vrouwelijke bestuurders op slot Loevestein

Tijdens het referaat van dr. Laurens de Graaf toonde hij ons ook het fotoalbum van burgerparticipatie (zelfs met foto van burgemeester Fons Naterop). Hij benoemde daarbij ook de diverse generaties in burgerparticipatie. Het begon met inspraak, vervolgens kwam het interactieve beleid, gevolgd door burgerparticipatie en tot slot overheidsparticipatie met voorbeelden als G1000. Een voorbeeld waarbij de overheid beter een poosje op haar handen kan gaan zitten. Verder benoemde De Graaf ook nog de participatie paradox en dat vond ik ook weer heel herkenbaar. 'Weinigen participeren veel en velen participeren weinig'. Tot slot haalde De Graaf nog de grijze maffia aan, de goed opgeleid vijftig plus blanke man die alles zo goed weet, maar wat is eigenlijk zijn representativiteit? 

En als voorbeeld van de doe-democratie liet hij het nummer van Elvis Presley horen: 'A little less conversation and a little more action'.

Een ode aan Marrigje Scheurwater

Uit de Ode aan de Zwarte Populier aan de Waal:

Alles was aan hem voorbij getrokken; stormen en oorlogen. Maar hij was er nog. Genoot van het uitzicht over de waal, die mooie maar soms dreigende rivier.  En zo stond hij, jaar na jaar. Mensen kwamen en gingen als het water van de Waal. ,,,,, Nu stonden ze samen in het landschap, de dijk en de peppelboom, zoals de mensen hem noemde, Een ijkpunt aan de rivier.

Een mooi verhaal over de Zwarte Populier

Deze Ode van de Zwarte Populier kregen we vorig jaar in de commissie Waterveiligheid. Nu het VKA in concept gereed is, lijkt het erop alsof de vrees dat de populier moest wijken voor de dijkversterking is geweken. De populier staat in de tuin van Marrigje Scheurwater in Opijnen. Ik mocht haar vandaag ontmoeten in Varik, in een overleg met het burgerinitiatief Smalle dijk en enkele mensen van Waterschap Rivierenland. We spraken over de grond die gebruikt gaat worden voor de dijkversterking, over de participatie, over alternatieven zoals een smallere dijk (zes kilometer van het dijkontwerp is al zo vormgegeven) en de verkeersveiligheid op de dijk. Aan de orde kwamen ook de kosten (3500 euro) die de bewoners hebben gemaakt voor een onderzoek van Gelders Landschap naar behoud van bomen en andere landschappelijke elementen bij de dijkversterking. 

Waaschuwing voor hoog water, ergens langs de Waalbandijk

Waterschap Rivierenland heeft de uitkomsten van het onderzoek gebruikt bij het ontwerp voor de dijk en zo kan de Zwarte Populier aan de Waal behouden blijven. Daarmee verdient Marrigje Scheurwater ook een ode, haar inzet en met haar vele andere bewoners zijn onmisbaar voor het behoud van het rivierenlandschap.  Verder zou het goed zijn bij vernieuwing van het beleidsdocument burgerparticipatie aan bewoners een mogelijkheid bieden tot het aanvragen van een 'second opinion'. Niet alle bewoners kunnen immers een bedrag van 3500 euro missen om zo'n onderzoek uit te laten voeren. 

De waterlelie

De waterlelie is het landelijk netwerk van vrouwelijke waterschapsbestuurders en:

• biedt vrouwen mogelijkheid tot ontmoeting en netwerken
• ondersteunt vrouwen in hun ontwikkeling
• bevordert meer divers en gendergelijk waterschapsbestuur
• draagt bij aan betere benutting van vrouwelijk potentieel in het waterschapsbestuur.

Het doel van de Waterlelie is bij alle waterschappen in Nederland een evenredige participatie van vrouwen in het bestuur te realiseren. De Waterlelie heeft momenteel 128 leden, waaronder twee vrouwelijke dijkgraven.

Waterlelie zet zich samen met de Nederlandse Vrouwen Raad en de Centrum Vrouw en Milieu in om meer vrouwen in waterschapsbesturen te krijgen. Het streven is om het huidige aantal van 12% in 2009 te verdubbelen.

Eventuele vragen en/of opmerkingen kunt u mailen naar: waterlelienetwerk@gmail.com

Waterschapskantoor wordt 'Poort van Woudrichem'

Het oude waterschapskantoor van het Hoogheemraadschap Alm en Biesbosch aan de Middelvaart bij de entree van Woudrichem maakt plaats voor het appartementencomplex 'Poort van Woudrichem' . 

De ondertekening van de overeenkomst door wethouder Hans Tanis (links) en Van Daalen

Wethouder Hans Tanis en projectontwikkelaar Van Daalen hebben een overeenkomst getekend en het bestemmingsplan ligt ter inzage. Op de plaats van het vroegere kantoor van het waterschap komen 28 duurzame appartementen, waarvan 7 huurappartementen. De Poort van Woudrichem is één van de prioriteitsprojecten van woningbouw in de gemeente Altena. Wethouder Hans Tanis hoopt dat de bouw snel kan starten zodat er weer nieuwe woningen in Woudrichem bijkomen. 

De allerlaatste vergadering van Hoogheemraadschap Alm en Biesbosch

De appartementen komen in plaats van het oude kantoor van het waterschap, dat in 2005 opging in Waterschap Rivierenland. Na 15 jaar leegstand en tijdelijke verhuur is er met dit initiatief weer zicht op een passende herbestemming van het perceel. Na de omgevingsdialoog en het voorontwerpbestemmingsplan ligt het ontwerpbestemmingsplan nu ter inzage. Tanis: “We zijn blij dat er bij de verschillende momenten inwoners uit de omgeving, maar bijvoorbeeld ook Altenatuur hebben meegedacht en reacties hebben gegeven. Bij de verdere inrichting van de buitenruimte van het appartementencomplex vinden wij participatie ook belangrijk. Samen werken we aan een fijne leefomgeving.” De planning is dat de gemeenteraad in juni het bestemmingsplan vaststelt. Daarna kan de omgevingsvergunning worden aangevraagd en kan de aannemer de koopappartementen in de verkoop zetten.

Erfgoed is identiteit en schoonheid

Zowel zaterdag als zondag mocht ik aanschuiven bij lezingen over erfgoed. Zaterdag in de mooie Martinuskerk in de vesting Woudrichem en zondag op slot Loevestein.

Prinses Beatrix was eregaste tijdens de viering van 111 jaar Bond Heemschut

In de Martinuskerk werd het 111 jarig bestaan van de Bond Heemschut gevierd; al ruim een eeuw zetten ze zich in voor het behoud van erfgoed. En als de Bond Heemschut dat niet had gedaan, had Nederland er beslist anders uitgezien. Monotoner en grijzer, Bond Heemschut koos voor Woudrichem omdat ze daar precies 51 jaar geleden de aanzet gaf tot restauratie van de vesting. Ooit waren er plannen een deel van de vestingwerken te slopen. Anno 2022 geniet iedereen van het erfgoed in de vesting; bovendien draagt het bij aan de economische ontwikkeling door de bezoekers die ook willen genieten van die schoonheid. 

Prinses Beatrix in de Martinuskerk te Woudrichem

Cultuurhistoricus dr. Marinke Steenhuis gaf in de kerk een lezing over 'Erfgoed in context, wederkerigheid tussen private en publieke erfgoedzorg'. Erfgoed is identiteit, maar ook een gebruiksgoed. Erfgoed zijn verhalen, erfgoed brengt mensen samen. Dat is een bredere kijk dan behoud van alleen de 'stenen'. Ze wees ook op de kracht van erfgoed in het landschap. Ze waarschuwde nog wel voor de 'eenzame'  rol van veel gemeentelijke erfgoedambtenaren. Directeur Karel Loeff van Bond Heemschut wees op het verdrag van Faro dat binnenkort geratificeerd zal worden door Nederland. Want hoe kun je gemeenschappen vormen rondom erfgoed? Hoe geef je participatie vorm? 

Jelmer Krom op Slot Loevestein met een beeld van het Waardhuis in Kinderdijk

Zondagmiddag mocht ik luisteren naar de lezing van Jelmer Krom over 'water en erfgoed' op Slot Loevestein; onderdeel van de expositie over water op het slot. Eens temeer werd duidelijk dat Waterschap Rivierenland haar identiteit ontleend aan het erfgoed. Van de molens van de Kinderdijk, van Slot Loevestein, de Diefdijk, de sluizen bij Asperen, het gemaal de Neust, de dijkmagazijnen in het Land van Maas en Waal. In zijn lezing ontbrak ook het Waardhuis in Kinderdijk niet, met zijn vele, vele fraaie hensbekers. Wat een schoonheid en rijkdom om te koesteren als waterschap

Water verbindt in een dynamisch rivierengebied

Tijdens de AB vergadering van vrijdag 25 september is de Watervisie van Waterschap Rivierenland vastgesteld.  In de Watervisie ‘Water verbindt in een dynamisch rivierengebied’ reikt de horizon tot 2050, tot de volgende generatie. 

De principes van de watervisie

De Watervisie moet antwoord geven op de uitdagingen van ons waterschap op die van morgen en overmorgen. Daarin past het principe dat we de uitdagingen aanpakken binnen deze generatie en deze niet afwentelen op toekomstige generaties. Met de invoering van de omgevingswet is het goed om als waterschap zelfbewust haar eigen koers te kiezen. Als een deskundige, omgevingsbewuste partner. De Watervisie biedt daartoe ruimte, maar ook om te sturen en te begrenzen. Daarbij hoort ook het duurzaam en eerlijk verdelen van water. Het CDA is content over de wijze waarop de watervisie tot stand is gekomen. Samen met inwoners en stakeholders is zo vorm gegeven aan participatie, alleen samen kunnen we vorm geven aan een waterschap dat midden in de maatschappij staat. In de visie worden inwoners, bedrijven en overheden steeds genoemd, als CDA hechten wij eraan steeds als eerste onze inwoners te benoemen.

De jeugdbestuurders Ralph Boltjes en Nilles de Rooij lanceerden de Watervisie tijdens de AB vergadering met een druk op de rode knop

De watervisie is gebaseerd op zes principes, bescherming van ons gebied tegen overstromingen is daarbij een van de belangrijkste. Daarnaast is water het ordenend principe bij de inrichting van het gebied. De natuurlijke kenmerken van de ondergrond vormen het uitgangspunt voor het werk van ons waterschap. Daarin geeft de visie ook richting, niet alles kan overal in een land waar ruimte schaars is. Sturen en begrenzen zijn daarbij sleutelwoorden. Zuinig op water en grondstoffen is voor het CDA vanzelfsprekend en past ook in een van onze uitgangspunten, het rentmeesterschap. Om zo samen te zorgen voor een toekomstbestendig rivierengebied, dat bijdraagt aan een fijne leefomgeving voor mens en natuur. Met voldoende schoon en gezond water en een klimaatneutraal en circulair waterschap.

De kenmerken van ons rivierengebied

De watervisie is een ambitieus stuk en biedt ons handvaten voor het Waterbeheerprogramma 2022-2027. Het CDA is content met de watervisie. Wel is het voor ons belangrijk om onze ambities af te stemmen op onze kerntaken en onze financiële polsstok. Niet alles kan tegen elke prijs, het adagium sober en doelmatig geldt voor het CDA nog altijd. Ook het meenemen van onze inwoners, bedrijven en andere overheden in onze ambities vergt aandacht. Verder missen we nog de directe relatie met de omgevingswet. Innovaties zijn nodig voor de uitdagingen van de toekomst, maar ook hier geldt dat helder moet zijn welke voordelen deze opleveren. 

100 jaar Vrouwenkiesrecht: Wat komen jullie hier doen?

Sophie van Bijsterveld (rood jasje) en Ruth Peetom (groene jurk)

In Nijmegen vond 31 mei een symposium plaats over 100 jaar vrouwenkiesrecht tussen geloof, politiek en samenleving. Een van de sprekers was prof. dr. Sophie van Bijsterveld van de Radboud Universiteit Nijmegen.    Na het symposium is het boek van Sophie van Bijsterveld & Hillie van de Streek 'Wat komen jullie hier doen? Vrouwenkiesrecht tussen geloof, politiek en samenleving' gepresenteerd. In het boek stellen de auteurs bijvoorbeeld de vraag naar het bestaansrecht van het CDAV en de nog altijd geringe participatie van vrouwen in de politiek. De vraag ‘Wat komen jullie hier doen?’ blijkt na honderd jaar vrouwenkiesrecht nog onverminderd actueel te zijn. Vandaag sprak Sophie van Bijsterveldt op het CDA partijcongres in Den Bosch. Partijvoorzitter Ruth Peetom kreeg een exemplaar van het boek overhandigd. Overigens was er in de ochtend een bijeenkomst over 100 jaar vrouwenkiesrecht geweest met als spreekster Jeltien Kraaijeveld-Wouters.

Een rapportcijfer van 7.6 voor de waterschappen

Nederlanders hebben veel vertrouwen in Rijkswaterstaat en de waterschappen, zo blijkt uit onderzoek van Wageningen University & Research. Dit vertrouwen lijkt vooral gebaseerd op de goede reputatie van de waterbeheerders in de historische strijd tegen het water. 

Minister Melanie Schulz bij de officiele oplevering van de ontpolderde Noordwaard

Nederlanders hebben daarentegen iets minder vertrouwen in het oplossend vermogen van Rijkswaterstaat en de waterschappen ten aanzien van de uitdagingen rond droogte, waterkwaliteit en natuurbeheer. Het vertrouwen in de waterbeheerders is dus niet vanzelfsprekend, en kent verschillende uitdagingen. Gevraagd naar het vertrouwen in waterbeheerders in het algemeen geeft het publiek Rijkswaterstaat een 7.8 en de waterschappen een 7.6. Deze cijfers worden vooral bepaald door het vertrouwen dat burgers hebben  beschermd te worden tegen hoogwater en overstromingen. Het grote vertrouwen in waterbeheerders is goed nieuws. Echter, het onderzoek laat ook zien dat het afgenomen vertrouwen in overheidsinstellingen en gezagsdragers in het algemeen ook negatieve effecten heeft voor vertrouwen in waterbeheerders.

 

Het oude Waardhuis in Kinderdijk

Kijkend naar de andere kerntaken van waterbeheerders, zoals omgaan met verdroging, oppervlaktewaterkwaliteit en natuurbeheer zien we dat deze minder vertrouwen krijgen (gemiddeld 7.4 voor Rijkswaterstaat en 7.3 voor waterschappen). Dit laat zien dat vooral het specifieke vertrouwen in deze taken aandacht verdient. Met name is dit nodig omdat de meningen over deze vraagstukken sterk uiteenlopen en samenhangen met politieke voorkeuren van mensen. In mindere mate spelen deze factoren mee rond vraagstukken die met hoogwaterbescherming te maken hebben.

 

Beeld van de Sint Elisabethsvloed in 1421

Daarnaast laat het onderzoek zien dat meer kennis van waterbeheer niet vanzelfsprekend tot meer vertrouwen leidt, terwijl dit wel werd verwacht. Dit kan worden verklaard doordat meer inzicht in beheer samengaat met meer kijk op  risico’s. Dit maakt burgers kritischer, waardoor zij geneigd zijn de lat voor het waterbeheer hoger te leggen. Hieraan gerelateerd geeft het onderzoek ook de indicatie dat directe interactie en participatie met betrokkenen niet automatisch leidt tot meer vertrouwen. Het beter informeren van burgers over het waterbeheer kan vooral helpen om het vertrouwen van mensen die zich nu middelmatig geïnformeerd voelen te versterken. Met name door ervoor te zorgen dat deze groep echt goed op de hoogte raakt van het waterbeheer.

 .

We kunnen de politiek niet alleen overlaten aan politici

We kunnen de politiek niet alleen aan politici overlaten. Dat was de belangrijkste boodschap die filosofe Joke Hermsen zondagmiddag bij het Woerkums Literair Cafe voor haar publiek in petto had. 

Joke Hermsen sprak in het RK kerkje op de Vissersdijk in Woerkum

In december 2013 was Joke Hermsen ook al eens te gast bij het Woerkums Literair Cafe, ook toen werd ik geboeid door haar betoog. Ik schreef toen een column 'tegen  het cynisme'. Joke Hermsen betoogde in 2013 al om ons niet af te wenden van wat in de wereld gaande is. Niet je terugtrekken achter je beeldscherm in de cocon van je eigen, marginale leven en te zwelgen in desinteresse. Maar juist met elkaar in gesprek gaan over de wereld (Amor Mundi), met elkaar het publieke debat aan te gaan. Over een wereld in transitie, in verandering. En die verandering moet van onder op komen. Misschien herinner je je nog de slogan 'De maatschappij, dat ben jij', maar daar draait het om. Wij vormen samen de maatschappij en alleen wij kunnen die maatschappij veranderen. Het is dus onze opdracht om ons niet van de politiek af te keren, maar juist om mee te doen. 

Het pamflet van Joke Hermsen

Joke Hermsen sprak in haar lezing over filosofen Rosa Luxemburg, Hannah Arendt en Simone Weil. Ze schreef daarover het essay 'het tij keren'. Daaruit las ze een prachtige brief van Rosa voor, die ze schreef vanuit de gevangenis. Hermsen noemde het de mooiste brieven van begin 1900 uit de Duitse literatuur. Maar Rosa deed zoveel meer dan brieven schrijven. Zo riep ze volgens Hermsen op om nooit je enthousiasme te verliezen en altijd je kritisch bewustzijn te behouden (Berlijn 1918). Hermsen ziet de filosofe Rosa Luxemburg als een soort van moeder voor de filosofen Hannah Arendt en Simone Weil, ook zij leefden en werkten in de geest van haar gedachengoed. Rosa had al ideeen over een volksraad of burgerraad. Een idee dat ook de Vlaamse schrijver David van Reybrouck al eens beschreef. Iedereen moet zijn of haar steentje bijdragen aan de politiek. En dan niet in de vorm van participatie zoals de overheid dat bedenkt, maar iets dat uit de samenleving komt. Alleen als de samenleving een transitie wil (denk aan de ideeën van de Club van Rome van vijftig jaar geleden) heeft het kans van slagen. Dus ben jij die kritische denker? Verander de wereld en begin bij jezelf!

Zonnepark brengt eigen energie in Altena weer stapje dichterbij

Tijdens het verkiezingsdebat in Almkreek werd vrijdagavond gesproken over minder afhankelijkheid van energiebronnen van ver weg. Met de aanleg van het Zonnepark Nieuwendijk aan de Bredesteeg in Nieuwendijk komt de eigen energieopwekking weer een stukje dichterbij. Het zonnepark bevindt zich tussen de Rijksweg A27 en een bedrijventerrein.

.

De aanleg van het zonnepark langs de A27

Tijdens de aanleg van het zonnepark speelden niet alleen duurzaamheid, maar ook participatie en betrokkenheid een belangrijke rol. De omvang van het zonnepark is bewust en naar aanleiding van ingebrachte input vanuit omwonenden ontworpen. Zo was de oorspronkelijke omvang groter, maar is het zonnepark uiteindelijk dusdanig verkleind zodat deze zich niet meer in het zicht bevindt van de woningen aan de Rijksweg. Daarnaast is het verzoek binnengekomen om de zonnepanelen in een lage opstelling te plaatsen, zodat zicht op de naastgelegen bedrijfspanden blijft behouden. PowerField wilde daar graag aan meewerken en om die reden is er voor een oost-west opstelling gekozen. De maximale hoogte van de zonnepanelen bedraagt dan ook 1,5 meter. 

.

 

Het zonnepark kan 350 huishoudens van stroom voorzien

Voorafgaand aan de bouw van het zonnepark is Heijmans Explosieven Opsporing bezig geweest met het opsporen van explosieven in het gebied. De plek was verdacht op klein kaliber, munitie en geschutmunitie, afkomstig uit de Tweede Wereldoorlog. In het gebied zijn dan ook verschillende granaten en resten hiervan gevonden. Na afronding van het onderzoek naar explosieven, kon veilig worden gestart met de bouw van Zonnepark Nieuwendijk. Rond eind februari heeft de storm ervoor gezorgd dat de bouw een paar dagen stil kwam te liggen. Maar dankzij het mooie weer van de afgelopen dagen is de achterstand ingehaald. Naar verwachting wordt de installatie van de zonnepanelen op 18 maart afgerond en wordt het zonnepark een week later op het elektriciteitsnet aangesloten.

 

De hoeveelheid duurzaam opgewekte energie bij zonnepark Nieuwendijk komt ongeveer overeen met het verbruik van 350 Nederlandse huishoudens. Daarnaast wordt de opgewekte energie van de zonneparken van PowerField ook onder andere gebruikt om, via dochteronderneming PowerGo, laadpalen voor elektrische auto’s te voorzien van duurzame stroom. PowerGo levert zo een belangrijke bijdrage aan de uitbreiding van het (snel)laadnetwerk van Nederland. Op deze manier zorgen PowerField en PowerGo ervoor dat vraag (laadvoorzieningen voor elektrische auto's) en aanbod (zonneparken) van duurzame energie bij elkaar komen. 

.