Jacoba van Beieren en Maria van Gelre

Op 13 februari 2019 is het 600 jaar geleden dat de Zoen van Woudrichem werd gesloten door Jacoba van Beieren (1401-1436). Alle reden om als Erfgoed Altena aandacht te besteden aan deze historische gebeurtenis. 

Het gebedenboek van Jacoba van Beieren

Samen met VVV Biesboschlinie, het Stadsgidsengilde en het Woerkumer bier wordt gewerkt aan een programma door het jaar heen met diverse activiteiten rond de historische figuur Jacoba van Beieren. Overigens ontdekte ik maandag dat Jacoba van Beieren ook een gebeden/getijdenboek had dat in het bezit is van de Openbare Bibliotheek in Brugge. Het werd tentoongesteld in het museum Valkhof tijdens een expositie over het gebedenboek van Maria van Gelre (1380-1429). Tijdens de expositie mochten bezoekers ook de mooie koningsblauwe jurk van Maria van Gelre passen. Leuk om dat straks ook in Woudrichem mogelijk te maken? 

Maria van Gelre in het Valkhof in NIjmegen

Een van de vele brieven die Maria van Gelre schreef

Een Ode aan Jacoba

Het concert van het trio Scherzi Musici in het Jacoba Cultuurhuis was een prachtige ode aan Jacoba van Beieren. Aangevuld met boeiende bijdragen van Ferd van Roode en de jarige Piet Hartman en de mooie beelden van Jacoba van Jaap Hartman. En dat allemaal ter ere van het Jacobajaar in Woerkum

Mooie optredens in het Jacoba Cultuurhuis ter ere van Jacoba

 

Het trio speelde muziek uit de tijd van Jacoba van Beieren en ze hadden echt prachtige stukken gevonden om te spelen en te zingen, met volop aandacht voor Jacoba. Zoals het Ope es in minnen, een Midden Nederlands lied dat zich liet vertalen in 'Een kus is in de liefde een groot genoegen'. Maar het trio zong ook het meer bekendere 'Egidius waer bestu bleven'. Ze sloten af met een wat treurig lied van Antoine Busnois. 

Gij, hopeloos Fortuin

onrechtvaardig en vervloekt

die de goede naam van deze eerbare

dame door het slijk gehaald hebt.

Beelden van Jaap Hartman en tekeningen Chris Roodbeen

Want ja, treurig was het leven van Jacoba natuurlijk wel. Vier keer getrouwd, maar nooit moeder geworden. Zoals Ferd van Roode met gevoel voor drama vertelde. "Stel je eens voor, je bent zestien jaar en twee jaar getrouwd als je man overlijdt, de kroonprins van Frankrijk. En een paar maanden later overlijdt je vader en jij bent de enige, wettige erfgename. In latere geschriften staat geschreven dat 'de jonge weduwe niet bekwaam is om te regeren'. De Hoekse en Kabeljauwse twisten duren voort, maar op 13 februari 1419 wordt de 'Zoen van Woudrichem' gesloten. Volgens de Gorcumse geschiedschrijver Aart Kemp was Jacoba in Woudrichem aanwezig. In 1432 verkoopt ze haar eigendommen in Woudrichem aan Floris van Kijfhoek, zelf sterft ze in 1436. 

Naast Ferd van Roode vertelde ook Piet Hartman twee mooie verhalen. Hij vierde juist deze dag zijn 75e verjaardag en werd in 1944 geboren in het Jacoba van Beierenhuis. Daar woonde toen vier gezinnen. Piet woonde er tot zijn tiende jaar en ontdekte daar zijn liefde voor de rivier. Als baby was het enige dat hem 'kalmeerde de adem van de rivier'. En in zijn jeugd rook het huis naar de onsterflijke Jacoba. Ooit, over zeshonderd jaren zullen onze nazaten in de vesting sterke verhalen vertellen over Piet Hartman, de chroniquer van Woerkum wiens wieg in het Jacoba van Beierenhuis stond. 

Jacoba als sluitstuk van maand van de geschiedenis

Nog een dagje en dan is de maand van de geschiedenis 2019 weer verleden tijd. Het thema was Hij/Zij en de voorstelling van ridder Jacoba in de Werf in Woudrichem paste daar mooi in.

Genieten van ridder Jacoba in de Werf

Want klopte het nu echt dat jonkvrouwe Jacoba van Beieren niet kon lezen, omdat meisjes niet horen te leren lezen? Of hadden de twee schildknapen dat maar verzonnen om de voorstelling nog een beetje theatraler te maken? De kinderen genoten van de voorstelling en met hen de ouders. Want eigenlijk kon Jacoba alles. Aan het einde van de voorstelling was daar de enige echte en laatste ridder Koenraad, die beloofde Jacoba te leren lezen en schrijven.

De saaie oom Jan las de brieven voor aan Jacoba

De voorstelling over ridder Jacoba was onderdeel van het Jacoba van Beierenjaar. het hele jaar door waren er activiteiten rondom Jacoba. Op 12 november is de laatste activiteit gepland, dan geeft streekarchivaris Hildo van Engen een lezing over Jacoba in Woudrichem. 

En ze leefden nog lang en gelukkig...............

Bijna zeshonderd leerlingen naar Monumenten Klassendag

Met deelname aan Monumenten Klassendag op 12 en 13 september wil Erfgoed Altena kinderen al vroeg laten kennis maken met ons cultureel erfgoed. Dat doen ze in samenwerking met Bibliotheek Cultuurpunt Altena. 

Kinderen bezoeken molen de Hoop in Veen

Dit jaar doen bijna zeshonderd leerlingen mee, ze bezoeken dit jaar drie verschillende plekken. Zo worden ze rondgeleid op Fort Giessen, maar brengen weer andere leerlingen een bezoek aan de molens; ze worden ontvangen op de Zuid-Hollandse molen in Hank, de Vervoorne molen in Werkendam, Molen de Hoop in Veen en de Doornse molen in Almkerk.

Molens, wat is daar allemaal te zien?

In de vesting Woudrichem worden leerlingen op twee locaties ontvangen. In het Jacoba Cultuurhuis op de Molenstraat maken kinderen de kapel kennis met Jacoba van Beieren en haar oom Jan van Beieren. Samen gaan ze muziek maken. Bij de Visafslag van visserijvereniging De Hoop bij de Waterpoort wordt vis afgeslagen. Bij voldoende tijd mogen de kinderen in de tuin van de Martinuskerk een ridder/behendigheidswedstrijd spelen. Bij slecht weer wordt uitgeweken naar de toren van de Martinuskerk, daar wordt een rariteitenkabinet gemaakt met verhalen. 

In de vesting ontmoeten de kinderen Jacoba van Beieren

De Zoen van Woudrichem na 600 jaar

Tijdens de Visserijdagen werd door de Heeren van Altena, Erfgoed Altena en wethouder Paula Jorritsma het Plakkaat van Jacoba van Beieren getekend

Op de foto Jacoba van Beieren met de Heeren van Altena

Tekst van de Zoen van Woudrichem

De Heeren van Altena hadden hun tenten opgeslagen onder aan de Rijkswal

Riddertoernooi van de Heeren van Altena

Beleg van Altena met House of Wax

Slot Altena stond op de motte bij Almkerk

House of Wax werkt op 13 juli 2018 ook mee aan het naspelen van het beleg van Altena; 625 jaar nadat dit beleg plaatsvond. Het beleg van Altena was onderdeel van de Hoekse en Kabeljauwse twisten. Door trouwbreuk moest Willem VI van Horne (bouwer stadsmuren Woudrichem) het leen teruggeven aan Albrecht van Beieren, graaf van Holland. Deze gaf hem door aan zijn zoon Willem van Oostervant. Willem verzette zich tegen Albrecht in de Hoekse en Kabeljauwse twisten. In 1392 werd de minnares van graaf Albrecht, Aleid van Poelgeest, door Hoeken in Den Haag vermoord. Vanwege zijn betrokkenheid vlucht Willem naar Slot Altena. In Mei 1391 worden de Hoeken aansprakelijk gesteld voor de moord. Slot Altena wordt belegerd en op Zondag 13 Juli 1393 overgegeven door tussenkomst van de Hertog van Bourgondie en de Hertogin van Brabant. In 1394 verzoend Willem zich weer met zijn vader. Uiteindelijk trouwt hij en krijgt 1 dochter: Jacoba van Beieren.

Dag 9: Het Jacoba van Beierendebat

Op de nieuwjaarsreceptie memoreerde Hennie Schermers het debat met politieke vrouwen dat bij de gemeenteraadsverkiezingen van 1999 werd gehouden in Sleeuwijk. De organisatie was in handen van de Vrouwenraad en als voorzitter fungeerde ik destijds als gespreksleider. Zij had het leuk gevonden en zag wel wat in herhaling van een dergelijk politieke avond. In 1999 was het debat opgezet om vrouwen ook de kans te geven in debat te gaan met hun politieke opponenten. Het merendeel van de lijsttrekkers is immers een man, anno 2006 is er nog niet echt veel veranderd. Nog eens nadenkend daarover bedacht ik me dat zoiets ook regionaal opgepakt kan worden Vorig jaar hadden meerdere politieke vrouwen zich al eens op de foto laten zetten bij het standbeeld van Jacoba van Beieren, een vroege voorvechter voor vrouwen in bestuurlijke functies. En waarom dopen we het regionale vrouwendebat dan niet direct om tot het Jacoba van Beierendebat? Maar nu de hamvraag: wie wil iets dergelijks organiseren? Een bevlogen journalist misschien? Of komt er alleen een lading kritiek over ons heen als we als vrouwen iets dergelijks willen organiseren? Ik ben benieuwd naar reacties op mijn idee.

De kloosters in Altena

Waar stonden ooit kloosters in het Land van Heusden en Altena? Van oudsher horen die thuis in katholieke streken en dan blijven eigenlijk alleen Dussen en Hank over. In Hank stond het klooster naast de RK kerk. In Dussen woonde in het kasteel in de eerste helft van de 20e eeuw ook de zusters Karmelitessen. 

Nonnen die les geven op de Mavo in Dussen

Rechts het klooster in Hank waar destijds schipperskinderen werden opgevangen

Maar ook Woudrichem had een klooster binnen haar vestingmuren. Het huidige Jacoba van Beieren huis is een overblijfsel van een groter gebouwencomplex met hoftoren, het tolhuis en de visbank. In 1474 werd dat pand ingericht als Kruisherenklooster.  Na de Reformatie werd het ingericht als woonhuis. De hoftoren en de visbank werden in 1852 gesloopt. In de jaren zestig van de 20e eeuw werd het pand opnieuw geschikt gemaakt voor bewoning door de Franciscanessen van Bennebroek, de zusters van Sint Lucia uit Rotterdam. 

Het interieur van de kapel van het Jacoba van Beierenhuis

Hij/Zij in de Maand van de Geschiedenis

Oktober is de maand van de geschiedenis. Tijdens onze vergadering van Erfgoed Altena werd ik daar weer aan herinnerd. In september had ik mooie plannen om een aantal verhalen over bijzondere vrouwen uit onze historie te schrijven voor de website van het BHIC over het thema Hij/Zij. 

Op de foto links Anneke van Doesburg

Helaas bleek het aantal uren in de dag te weinig om dat nog te doen. Dus zo missen jullie de verhalen van Anneke van Doesburg uit Werkendam, fervent wielrenner en voorvechter van het vrouwenwielrennen in de jaren zestig. Marianne Vos trad later in haar voetsporen. Ook het verhaal van kinderarts Geertje Stijntje Beijerman-Bosscher kunnen jullie nog niet lezen, zij was ook nog actief in het verzet gedurende de oorlogsjaren 40-45. 

Geertje Stijntje Beijerman-Bosscher

En wat te denken van het verhaal van de vriendinnen Margaretha Ridderhof en Caroline Meerdink, respectievelijk hoedenmaakster en postdirecteur in Werkendam. En ook de organisatie van een expositie/lezing/wandeling rond bijzondere vrouwen in Altena houden jullie allemaal nog te goed. Ik ga het allemaal opsparen voor deel 30 van de Historische Reeks die zal gaan over bijzondere vrouwen in de geschiedenis. Maar bijvoorbeeld ook over de strijd om het vrouwenkiesrecht, opkomst en ondergang van vrouwenorganisatie en misschien nog wel over Jacoba van Beieren?

Caroline Meerdink was directeur van het postkantoor in Werkendam

Waar blijven de straatnamen voor vrouwen?

Wanneer krijgt Sleeuwijk zijn Toontje Sprengerhof?

Bij het opruimen op mijn kamer vond ik ineens een brief van de gemeente Werkendam terug, als reactie op mijn verzoek om in Sleeuwijk een straat te vernoemen naar Toontje Sprenger, het eerste vrouwelijke raadslid in het Land van Heusden en Altena. Het antwoord van 11 juni 2015 luidde dat het nog wel even kon duren alvorens dat ging gebeuren. Zelfs als er al een nieuwe straat zou worden aangelegd, zouden ze eerst nog weleens kijken of dat verzoek kon worden ingepast. 

Maar hoe zit het eigenlijk met het vernoemen van straten naar vrouwen in onze regio? De nieuwe gemeente Altena heeft straks bijna 1000 straten verdeeld over 21 dorpen. Uit mijn inventarisatie blijkt dat van die bijna 1000 straten er 97 zijn vernoemd naar een man. Zo zijn bijvoorbeeld twaalf straten genoemd naar een burgemeester, ook kregen meerdere wethouders een straatnaam. In Werkendam werden op het bedrijventerrein veel straten genoemd naar waterbouwkundigen, zoals bijvoorbeeld de Kraijenhoffstraat (ontwerper van de Nieuwe Hollandse Waterlinie!). 

Werkendam vernoemde een straat naar Cornelis Kraijenhoff

Van de bijna 1000 straten zijn er 26 genoemd naar een vrouw. Vooral de Koninklijke familie wordt vaak vernoemd; 18 keer. De overige acht straten kregen namen van historische figuren zoals Jacoba van Beieren (twee maal), Maria van Reigersbergen en haar dienstmeisje Elsje van Houweninge. In Dussen hebben we de Suringarhof, vernoemd naar Rolina Suringar, de laatste bewoner van Kasteel Dussen. Almkerk heeft zijn Antonialaan, vernoemd naar een verdronken dochter van de rijke herenboer Middelkoop. Giessen heeft de Andriette Peereboom, maar eigenlijk weet ik niet of dit nu een persoon is of toch een perenras. In Hank is een straat genoemd naar Sint Elisabeth, de heilige Elisabeth van Thuringen. In Nieuwendijk zijn meer vrouwen dan mannen vernoemd; drie mannen naast vijf vrouwen uit onze Koninklijke familie

In Dussen is een straat genoemd naar Rolina Suringar

Het dorp Andel heeft verhoudingsgewijs de meeste straten die zijn vernoemd naar mannen, daar kregen vijftien straten de naam van een man. Overigens ook nog vijf vrouwen uit de Koninklijke familie. Werkendam maakt het ook bont, daar zijn 25 straten vernoemd naar een man. Alleen de Beatrixhaven is vernoemd naar een vrouw. Kortom reden genoeg om de eerstvolgende straat in Sleeuwijk te vernoemen naar Toontje Sprenger.

Sporen in het landschap van 750 jaar waterschapsgeschiedenis (deel 1)

Toen ik op het idee kwam om de sporen van 750 jaar waterschapsgeschiedenis in het Land van Heusden en Altena op te zoeken, had ik verwacht dat het een kort lijstje zou worden. Maar stiekem valt er nog veel te ontdekken.

De Kerkewiel in Werkendam

Wat te denken van de Kerkcwiel in Werkendam, die in 1374 ontstond na een dijkdoorbraak? Het beeld van Jacoba van Beieren in de vesting Woerkum, als aanvoerder van de Kabeljauwen direct betrokkene bij de Hoekse en Kabeljauwse twisten. Al dat oorlogsgeweld leidde tot verwaarlozing van de dijken, zo ontstond in 1421 de Sint Elisabethsvloed. Ga vooral kijken in het Biesbosch Museumeiland in Werkendam om die historie te ontdekken, je ziet er zelfs een Middeleeuwse duiker van voor 1421. In 1461 komt de Kornse dijk gereed, de dijk vanaf Werkendam naar Dussen die wordt aangelegd na de Sint-Elisabethsvloed. Hij doorsnijdt ook het landschap van rivierklei en zeeklei. 

De Kornse Buitenkade aan de Kornse dijk nabij Dussen

Verder in de tijd is daar de aanleg van de nieuwe dijk, de dijk waaraan de dorpen Nieuwendijk en Hank ontstaan. In die dijk bevindt zich de Vierbanse en de Hillegatse sluis uit 1699. In datzelfde jaar werd de Zandwijkse molen gebouwd en een jaar later de Uitwijkse molen. Ook de Vervoornemolen stamt uit die tijd. De Vervoornemolen maalde de Vervoornepolder droog, bij de drooglegging van die polder door de aanleg van de Schenkeldijk werd in een sluisje nog een gedenksteen gemetseld met het jaartal 1642, ook deze is te vinden in het Biesbosch Museumeiland. 

Hillegatsesluis in Hank uit 1699

Na Zoen van Woudrichem nu ook Hop en Zegen

De afgelopen maanden zijn in 15 dorpen op meer dan 20 locaties hoppalen met hopplanten geplaatst.  Het Land van Altena was in de tijd van Jacoba van Beieren één van de belangrijkste hopproducten in de Nederlanden. Samen met Brabants Landschap probeert Altena Bier de hopteelt weer op de kaart te zetten. Het is de bedoeling dat in het voorjaar van 2020 alle 21 dorpen minimaal 1 hophof hebben. Met deze hop gaat Altena Bier - op termijn - 21 verschillende biersoorten brouwen: voor ieder dorp in Altena een eigen bier.

Het Altena Bier

 

Op landgoed Kraaiveld wordt door Altena Bier gewerkt aan een ‘zorg’brouwerij waar op duurzame wijze deze bieren gebrouwen gaan worden en waarbij mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt ingezet worden. Het motto is dan ook dat Altena Bier met zorg gebrouwen wordt. Het bier is straks bij de meeste lokale supermarkten- en bij veel horeca ondernemers op het eiland te bestellen.

Het bier Hop op Zegen

Altena Bier koos als derde bier voor ‘Hop en Zegen’. Een ongefilterd speciaal bier naar voorbeeld van het Beierse Weissbier. Dit bier wordt gebrouwen volgens het eeuwen oude 'Reinheitsgebod’ dat bepaald dat het bier alleen gemout gerst, water en hop mag bevatten. Ook het toevoegen van kruiden is hierbij nadrukkelijk verboden. Het resultaat is een heerlijk fris en kruidig smakend bier. 

Het bier De Zoen van Woudrichem

Weisse bier wordt in Duitsland tijdens de oktoberfeesten veel gedronken maar, vanwege het dorstlessende karakter, leent het zich ook prima als een heerlijk zomerbier. De naam van het bier verwijst naar de ambitie om in alle dorpen van Altena een hophof te introduceren. Daarnaast is het een knipoog naar de Visserijdagen die op 31 augustus weer in Woudrichem gevierd worden en die dit jaar ‘De Zegen’ als thema hebben.

Maand van de geschiedenis in teken van Zij/Hij

Het thema van de Maand van de Geschiedenis is dit jaar Zij/Hij. Hoe zijn genderverschillen historisch gevormd?  

Adri Werther, de eerste vrouwelijke wethouder in Altena

Vrouwen hebben altijd zo’n vijftig procent van de wereldbevolking uitgemaakt. Toch weten we vooral de namen van mannen uit het verleden. Als we de vrouwen niet ook kennen, hoe kunnen we de wereld om ons heen dan begrijpen? 

De vrouwen in het leven van Arie Sigmond

Honderd jaar nadat Nederlandse vrouwen actief kiesrecht verkregen, gaan wij op zoek naar alternatieve visies op bestaande verhalen. Want een completer beeld leidt tot nieuwe inzichten en brengt veelzijdigheid in onze blik op verleden én heden. Het vrouwelijk perspectief staat voorop, maar er is ruimte voor al het andere. Van heksenvervolgingen tot de moedermavo en van Jacoba van Beieren tot Saartjie Baartman: oktober 2019 draagt het thema Zij/Hij.

Toontje Sprenger was het eerste vrouwelijke raadslid in Altena

Een terugblik op 2019 (3)

Geschiedenis was op school al mijn lievelingsvak en dat is altijd zo gebleven. Ik kan genieten van spitten in archieven, op zoek naar bijzondere mensen of bijzondere gebeurtenissen. 

Drie delen uit de Waterlinie Erfgoedreeks

Om daar dan vervolgens weer mooie verhalen over te schrijven. Maar ook musea en oude gebouwen kunnen me bekoren. Onze geschiedenis laat zien waar je vandaan komt en wie je bent. Ook dit jaar mocht ik weer vele uren besteden aan mijn liefhebberij. Maar in dit jaar overzicht over het derde kwartaal van 2019 richt ik me speciaal op geschiedenis en erfgoed. Zo verscheen in september opnieuw een deel uit de Waterlinie Erfgoedreeks van mijn hand. Na delen over Fort Altena en Fort Bakkerskil verscheen nu het deel over Fort Steurgat. Het schrijven van dat deel stond al lang op mijn verlanglijstje, maar het kwam er eerder niet van. Het is een prachtige uitgave geworden, zeker met de kans op de Werelderfgoedstatus vind ik het een eer te schrijven over de Nieuwe Hollandse Waterlinie in de Waterlinie erfgoedreeks. 

Monumenten klassendag in Woudrichem met Jacoba van Beieren

Maar er was nog meer historie. Zo werd ik gefilmd in Werkendam over het verhaal dat ik schreef over moffenmeiden voor Brabant Remembers. Ook was daar weer de Open Monumentendag die ik al jaren lang met veel plezier organiseer samen met de andere mensen van Erfgoed Altena. Dit jaar was het thema plezier. Het kwartaal werd afgesloten met het Liniepadfestival, dat deze keer in het teken stond van wandelen in de Linie. Over de Linie gesproken, in 2020 verschijnt het boek over Pyramides in de Polder van Hendrik Dijk. Met aandacht voor de breibunker langs het Liniepad. Zo maakt geschiedenis en erfgoed mij iedere dag blij. Waar werd jij blij van in 2019?

100 jaar vrouwenkiesrecht

Vandaag is het honderd jaar geleden dat het wetswijzigingsvoorstel voor het vrouwenkiesrecht door de Tweede Kamer werd aangenomen. Overigens tegelijkertijd met de instelling van het algemeen kiesrecht voor alle mannen. 

 

Prachtige foto van Jacoba van Beieren en haar hofdames uit 1919 tijdens het Werkendamse oranjefeest ( beeldbank Streekarchief) 

Tijdens de 4 mei herdenking werd nog een mooie speech gehouden over vrijheid en het democratisch stemrecht voor iedereen. In het Groninger museum is een tentoonstelling gewijd aan 100 jaar vrouwenkiesrecht, alle reden om in de komende maanden een keer naar Groningen te gaan. Overigens heeft de expositie in Groningen natuurlijk alles te maken met Aletta Jacobs, de voorvechter voor het vrouwenkiesrecht en de allereerste vrouwelijke arts in Nederland. 

Wat waren de reacties op het vrouwenkiesrecht in onze regio, zo vroeg ik me af. Op de website van ons Streekarchief heb ik gezocht in de beeldbank naar foto's en bij kranten gezocht naar krantenartikelen.  Ook in het Gorinchems archief heb ik gezocht in de kranten. Ik kwam niet echt berichten uit Altena tegen, wel een bericht over Heusden. En een vraag van ds. Wouter Marie Adriaan Kalkman over stemplicht voor vrouwen tijdens een bijeenkomst van de Christelijk Historische Unie in 1924. Kalkman was predikant bij de Hervormde gemeente in Werkendam van 1921-1927. 

Artikeltje uit Gorinchemse Courant uit 1919

Artikel uit Nieuwsblad uit 1919

Vragen van ds, ,Kalkman in 1924 uit Algemeen Handelsblad

De Historische Reeks deel 25 (en 28)

Adrie Werther-van Suylekom

Donderdag werd in Kasteel Dussen deel 25 van de Historische Reeks gepresenteerd. Een mooie middag met verhalen, erfgoed, muziek en met een mooi boek naar huis. Maar ook vanwege de mededeling dat in deel 28, dat in 2019 verschijnt aandacht wordt besteedt aan vrouwen. Juist in het jaar dat we 100 jaar vrouwenkiesrecht hebben! Maar over welke vrouwen willen we terug lezen in deel 28? 

Zo maar enkele ideeen:

-Opkomst en ondergang van de vrouwenorganisaties in het Land van Heusden en Altena

-De strijd om het vrouwenkiesrecht in de regio

-Het eerste gemeenteraadslid Toontje Sprenger

-De eerste wethouder, Adrie Werther-van Suylekom

-Aria Colijn, schreef dagboek over WOII

-Mishandeling van 'moffenmeiden'

-Verhaal over boerinnen

-Truus Groeneveld-Damminga
-Jacoba van Beieren
-Vrouwen van Kasteel Dussen (inclusief juffrouw Rolina Suringar)

Heb je meer ideeen? Laat het vooral weten!

www.historischereeks.nl