Nieuw hoofdstuk voor A5H

Op 29 september 2017 besloten we als bestuur van Waterschap Rivierenland tot het veranderen van het watersysteem in de Alblasserwaard. Een historisch besluit, na zes eeuwen zou het watersysteem met de Nederwaard, Overwaard en Achterwaterschap op de schop gaan. 

De polder bij Groot-Ammers, mogelijk een gemaal buiten de bebouwde gebouwd en moeten twee boeren wijken

Na het besluit werd verder gestudeerd op de maatregelen die daarvoor nodig waren. In elk geval de bouw van nieuwe gemalen in het gebied. Als bestuur werden we meegenomen in de keuze voor de diverse locaties; Hardinxveld, Groot-Ammers of Groot-Ammers West. Zelfs Ameide werd nog zijdelings genoemd. Uiteindelijk werd op basis van onderzoek besloten een groot, nieuw gemaal in Hardinxveld te bouwen en later een kleiner gemaal in Groot-Ammers. Daar werden zelfs al twee panden aangekocht op de plek van het beoogde, nieuwe gemaal. Tot zover leek alles nog soepel te verlopen.

Bij de Ammerse Boeze. kocht Waterschap Rivierenland al twee panden aan

Totdat we te horen kregen dat het gemaal bij Hardinxveld in plaats van 50 miljoen wel 75 miljoen zou gaan kosten. Besloten werd de studie te verdiepen en opnieuw naar Groot-Ammers te kijken; in september zou het bestuur een keuze voorgelegd krijgen. Maar tijdens het laatste AB werd weer een nieuw hoofdstuk toegevoegd aan de aanpassing van het watersysteem in de Alblasserwaard. Bouwen van een gemaal bij de Ammerse Boezem tast de cultuurhistorische waarden van de plek aan zo is uit de MER gebleken. Het dorpslint Groot-Ammers wordt aangetast plus de molens op de Molenkade. Voor het gemaal moet bijvoorbeeld de roedenloods (rijksmonument) worden verplaatst. Ook de molens op de Molenkade zouden mogelijk worden aangetast door het verbreden van de Ammerse boezem, nodig om het water af te laten stromen naar het nieuwe gemaal. Vooral provincie Zuid-Holland en gemeente Molenlanden lijken kritisch over dat plan. 

Het nieuwe watersysteem in de Alblasserwaard

En zo wordt nu opnieuw naar de variant Groot-Ammers-West gekeken. Met de aanleg van een nieuwe boezem en een gemaal verder naar het westen. De nieuwe boezem doorsnijdt echter enkele landbouwpercelen. Reden waarom deze variant eerder op veel weerstand stuitte, voor dit tracé moeten twee boerenbedrijven wijken. Verder bleek de variant West aanvankelijk duurder. Toch wordt nu opnieuw gekeken naar deze variant. Dit betekent opnieuw vertraging, een besluit kan nu pas in november worden genomen. Ook vertraging voor het traject rond de normering en aanpak van de regionale keringen in het gebied.

Het versterken van de Molenkade in Groot-Ammers in 2018

Een kaaspakhuis in Groot-Ammers

Het pand Sluis 51 (google streetview)

De kaasmarkt in Groot-Ammers

Mijn oma Johanna de Jong bracht al kaas op de markt in Groot-Ammers. Ze was een boerendochter en kwam uit Nieuw-Lekkerland, dus de verkoop van kaas was niet zo uitzonderlijk. De kaasmarkt zou daar zijn begonnen in 1927 volgens een advertentie die ik al eens eerder opzocht. Het eerste kaaspakhuis dat werd gebouwd in Groot-Ammers dateert uit 1905; het heette Sluis 51. Het stond boven op de Lekdijk bij de Ammerse Boezem. Juist dat pand is nu door Waterschap Rivierenland aangekocht; er is sprake van een strategische aankoop. Door de studie IVAV (Integrale Verkenning Alblasserwaard Vijfheerenlanden) naar verbeteringen in het eeuwenoude watersysteem in het gebied is al eens eerder gesproken over de bouw van een nieuw gemaal in het gebied. Daarbij is ook Groot-Ammers genoemd. En het aangekocht pand ligt direct naast de Ammerse Boezem. Even googlen leverde als resultaat op dat het pand kennelijk langere tijd eigendom was van de familie Bouter, die het in 1905 lieten bouwen. Bouter groeide later uit tot een groothandel in kaas.

Nieuw boezemgemaal bij Hardinxveld meest kansrijk

De bouw van een nieuw boezemgemaal bij Hardinxveld blijkt toch de beste keuze om het watersysteem van de Alblasserwaard toekomstbestendig te maken. In 2035 kan dan opnieuw een afweging gemaakt worden of een tweede gemaal in Groot-Ammers nodig is en hoe groot de maalcapaciteit moet worden. 

Mogelijke trace's van de nieuwe boezem bij Hardinxveld

Bij behandeling van het onderwerp in de gecombineerde commissie Waterveiligheid en Watersysteem heeft het CDA haar voorkeur uitgesproken voor Hardinxveld, ook om zo snel duidelijkheid te geven aan de inwoners van het gebied. In september 2017 besloot ons waterschap om het watersysteem van de Nederwaard en de Overwaard ingrijpend te veranderen. Op 21 juni 2019 koos het Algemeen Bestuur voor Boezembemaling voor de Nieuwe Overwaard met twee boezemgemalen; in 2026 bij Hardinxveld een nieuw boezemgemaal van 1.200 m3/min in combinatie met bemalingscapaciteit complex Kinderdijk; en mogelijk rond 2035 een tweede nieuw boezemgemaal bij Groot Ammers van 600 m3/min. Begin 2020 bleek die variant echter fors duurder; van de eerste ramingen van 50 miljoen naar 75 miljoen euro. Reden om opnieuw te kijken naar een groter gemaal bij Groot-Ammers als eerste optie. Nieuw onderzoek heeft echter uitgewezen dat het eerste besluit van 21 juni 2019 toch de beste kansen heeft. Het bestuur neemt een definitief besluit op 27 november.

Het oude gemaal bij Hardinxveld

Hardinxveld kenmerkt zich door de drie grote infrastructuurbundels (Parallelweg, spoor en A15) die de boezem moet kruisen. Dit vergt een goede afstemming met de beheerders om tijdig afspraken te kunnen maken en vervolgens een goede samenwerking tussen de verschillende aannemers. De tijdelijke gedeeltelijke wegafsluiting van de A15 voor de aanleg van sifons onder de rijksweg en de treinvrije periodes voor de aanleg van de kruising met de A15 en het spoor vergen duidelijke afspraken en procedures. Langs de bestaande infrastructuur liggen veel kabels en leidingen, waarvan enkele grote (hoogspanning en gas). Het verleggen hiervan vraagt goede afstemming en afspraken met de netbeheerders. Naast aanleg gemaal en boezem moet voor het  doorstroomprofiel in de Giessen de bocht Giessen-Oudekerk worden verruimd.

Het Kolffgemaal bij Hardinxveld

Het nieuwe boezemgemaal staat geprojecteerd aan de Rivierdijk nabij woning 152 en het Kolffgemaal. Bij het gemaalhuis komen vier visvriendelijke pompen en bijbehorende instroomkokers en persleidingen inclusief uitlaatwerk naar de Beneden-Merwede, een inlaatvoorziening en toepassing van bodembescherming. Voor het nieuwe gemaal hoeven geen woningen te worden gesloopt, wel zijn delen van particuliere tuinen nodig. Bij de woningen rondom de Rivierdijk en Kanaaldijk verandert het uitzicht van een agrarisch-natuurlandschap in zicht op de boezem. Met het nieuwe boezemkanaal verdwijnt de strook met dagrecreatie langs de Giessenzoom. Voor de landbouw gaat ca. 9 hectare agrarisch areaal gaat verloren.

 

Een nieuw gemaal bij het kaaspakhuis

Het pand Sluis 51 in Groot Ammers

Al eerder schreef ik op mijn blog over het pand Sluis 51 in Groot-Ammers, ooit was het een kaaspakhuis. Reden om over het pand te schrijven was de aankoop door Waterschap Rivierenland in 2017. Het ging om een strategische aankoop, vooruitlopend op de plannen tot de bouw van een nieuw gemaal in de Alblasserwaard. In september 2017 is besloten het eeuwenoude watersysteem van de Alblasserwaard aan te passen aan de toekomst.  Dit betekent ook dat de functie voor de gemalen bij Kinderdijk veranderd. Ook daar schreef ik al eerder over. We brachten als CDA fractie najaar 2017 een werkbezoek aan Kinderdijk en hadden een gesprek met het SWEK en LTO over de veranderingen in het watersysteem. Daar is een pleidooi gehouden om vooral ook de werelderfgoedstatus van het complex Kinderdijk goed te borgen. Iets waar we als CDA volmondig mee instemden, bij verdere besluitvorming heeft onze heemraad Arie Bassa steeds aandacht gevraagd voor de werelderfgoedstatus In september volgt verdere besluitvorming over de aanpassing van de gemalen bij Kinderdijk en het gemaal in Groot-Ammers.

Het complexe watersysteem in de Alblasserwaard

Vanmiddag bezochten we met leden van het Algemeen Bestuur van Waterschap Rivierenland de Alblasserwaard. De excursie stond in het teken van A5H (voorheen IVAV). Na het besluit het eeuwenoude watersysteem in de Alblasserwaard Vijfheerenlanden te veranderen wordt nu gestudeerd op plannen hoe dat het beste kan worden uitgevoerd. 

Dat er een nieuw gemaal gebouwd moet worden, nu niet al het water van het Achterwaterschap  meer naar Kinderdijk wordt gebracht, stond van meet af aan vast. Maar kan het gemaal nu beter bij Groot-Ammers of bij Hardinxveld gebouwd worden. Beiden locaties hebben zo hun voors en tegens. De Ammerse Boezem kan eigenlijk niet dergelijke grote hoeveelheden water afvoeren naar de Lek bij Groot-Ammers, tenzij de boezem wordt verbreedt en/of verdiept. Ook de stabiliteit van de kades speelt een rol bij de aanpassing van het systeem. 

Het oude stoomgemaal in Hardinxveld

Is een nieuw gemaal bij Hardinxveld dan een betere optie? Daarvoor moet het water over een lengte van 1,3 kilometer vanaf de Giessen onder de A15 en de spoorlijn door worden afgevoerd om direct op de Merwede te kunnen spuien. Het water via het Kanaal van Steenenhoek afvoeren, waar nu reeds het systeem van de Linge op uitwatert, lijkt geen serieuze optie. Ook niet omdat het gemaal in 2025 klaar moet zijn. De beste optie; een gemaal bij Groot-Ammers of Hardinxveld of misschien wel twee gemalen op beide plaatsen, is thans onderwerp van een uitgebreide studie. In juni 2019 moet het bestuur een besluit nemen.  

Meedenktafels in A5H

Het nieuwe watersysteem in A5H

Vanavond werd in de Til in Giessenburg voorlichting gegeven over de veranderingen in het watersysteem in de Alblasserwaard Vijfheerenlanden, afgekort tot A5H. Heemraad Arie Bassa nam ons mee terug in de tijd, want wat leert de geschiedenis ons over het watersysteem in het gebied. Dat Albrecht van Beieren nog bemoeienis had gehad met het Achterwaterschap was nieuw voor mij. Ook nieuw voor mij was de term 'meedenktafels'. Misschien wel een mooiere term dan burgerparticipatie. Aan de meedenktafels mochten de bezoekers meepraten over de plannen voor de bouw van gemalen bij Groot-Ammers en/of Hardinxveld en andere maatregelen die nodig zijn om te komen tot een nieuw watersysteem. Bij een van de tafels werd de wens geuit voor een vispassage naar de Lek bij Groot-Ammers naar het voorbeeld in Almkerk. De sportvisser die dit had opgeschreven wilde ook vooral de lol van het vissen behouden in de boezem in de poldersloten en in voor- en najaar voldoende water.

De visie op het watersysteem is vastgesteld in de bosatlas van de Alblasserwaard

Tijdens de bijeenkomst werd ook nog eens nadrukkelijk genoemd dat in sommige delen van het gebied in de toekomst het huidige beleid van peil volgt functie weleens kan worden omgekeerd naar functie volgt peil. Het zijn historische tijden voor het waterschap.

De bijeenkomst werd gehouden in de Til in Giessenburg (foto Waterschap Rivierenland)

Terug naar de Alblasserwaard

Morgen mag ik weer naar mijn werk bij KnowWhy in Bleskensgraaf. Iedere keer als ik de Alblasserwaard in rijd, moet ik aan mijn grootouders denken. 

Mijn grootouders in 1990 bij hun 55 jarig huwelijk

 

Aan mijn opa uit Werkendam die in de jaren dertig van de vorige eeuw ontelbare malen vanaf het voetveer in Boven-Hardinxveld naar Nieuw-Lekkerland fietste om daar zijn geliefde Johanna te ontmoeten. Een knappe boerendochter uit de polder. Een boerendochter die zelf kaas maakte die werd verkocht op de kaasmarkt in Groot-Ammers. Na die eerste jaren van verliefdheid nam mijn opa zijn geliefde in 1935 mee naar Werkendam en daar stond dertig jaar later mijn wieg. Ik kreeg de n aam van mijn oma Johanna, al kozen mijn ouders voor de meer moderne versie van die naam.

Mijn oma met haar vader op pad om melk op te halen

Met die nieuwe baan bij KnowWhy keer ik zo als het ware terug naar de roots van mijn oma in de Alblasserwaard. Bij een bedrijf dat zich inzet voor een welvarend platteland. Betrokken bij mooie projecten zoals de Kaasacademie en Groene Cirkel Zuivelfabriek Graafstroom 'Kaas en bodemdaling'. Kon ik dat nog maar vertellen aan mijn oma Johanna, het kaasmeisje waar mijn opa in de jaren dertig verliefd op werd. 

De kaasmarkt in Groot-Ammers

Een mooiere Molenkade in Groot-Ammers

Het dempen van de oude watergang gebeurt in fasen

Het werk aan de Molenkade in Groot-Ammers is het eerste in de aanpak van de regionale keringen in de Alblasserwaard. Vele kilometers keringen in het gebied voldoen niet aan de veiligheidsnormen. Gekozen is de kades in fasen aan te pakken. Woensdagmiddag werd op het bouwterrein door projectleider Huub Verlouw van Waterschap Rivierenland uitleg gegeven over het werk. De nieuwe watergang is gegraven en de oude wordt in fases gedempt. Ook het werk aan de waterleiding van Oasen is bijna afgerond. 

Ook een passerende kanovaarder liet zich informeren over de aanpak van het werk

Omwonenden en andere belangstellenden die uitleg kregen over het project in uitvoering

Bij de molen zijn de contouren van de omlegging van het fietspad met nieuwe brug al goed te zien

De kade zelf met het fietspad wordt vanaf volgend voorjaar opgehoogd. Om te voorkomen dat fietsers de route een jaar lang niet meer kunnen gebruiken, wordt een tijdelijk fietspad aangelegd. Met de aanpak van de kade wordt tegelijkertijd het fietspad bij de vier molens op de Molenkade verlegd, zodat fietsers niet meer dicht langs de wieken van de molens hoeven te fietsen. Mooi om te zien dat zo tijdens het werk van ons waterschap ook kansen voor recreatie worden benut om inwoners blijvend te laten genieten van de polders in de Alblasserwaard. De excursie naar de Molenkade vormt onderdeel van de Week van ons Water.  

In de oude watergang werden eeuwenoude eiken gevonden, waarschijnlijk uit de tijd van de Sint Elisabethsvloed van 1421

Wat is Werelderfgoedstatus Kinderdijk ons waard?

De Alblasserwaard, een iconische polder

Zijn we als Waterschap Rivierenland bereid meer geld uit te trekken voor renovatie van de gemalen bij Kinderdijk dan strikt noodzakelijk, als daarmee het Werelderfgoedcomplex gebaat is? Dat is de vraag die centraal staat bij de behandeling van de doorontwikkeling van het complex Kinderdijk dat tijdens de eerstvolgende commissie Watersystemen op maandag 28 mei op de agenda staat. Eerder besloten we als bestuur tot de renovatie (korte termijn!) van het J.U. Smitgemaal, de dieselmotoren zijn aan vervanging toe en worden vervangen door electromotoren. Na dit besluit heeft het bestuur in september 2017 echter een visie tot 2050 op het waterbeheer in de Alblasserwaard vastgesteld ('Een nieuw begin voor een iconische polder'). Als CDA brachten we na dat historische besluit al een werkbezoek aan Kinderdijk om in gesprek te gaan over de mogelijke gevolgen van deze visie voor het gebied. Daarin kwamen de zorgen over de Werelderfgoedstatus van het gebied al aan de orde. 

Uitzicht op de molens van Kinderdijk vanaf het J.U. Smitgemaal

In de visie tot 2050 is besloten om in de Alblasserwaard naast afwatering bij de Kinderdijk ook een gemaal te bouwen bij Groot-Ammers (gereed 2025). Door het extra gemaal in Groot-Ammers (lange termijn!) zijn de uitgangspunten voor de renovatie van het gemaal bij Kinderdijk veranderd. Door het extra gemaal wordt immers minder water afgevoerd via Kinderdijk. Dus nu grootschalig investeren in het J.U. Smitgemaal is voor de lange termijn minder noodzakelijk. Naast het J.U. Smitgemaal heeft Kinderdijk nog een Kokgemaal, dat in 2025 aan revisie toe is. 

Tabel met afwegingen, de combinatie Kok en Smit gemaal scoort het slechts (cijfer 4) op de kosten, maar bij de andere criteria het beste

Vele rekenmeesters en deskundigen hebben zich gebogen over deze puzzel. Daaruit bleek dat de bouw van één nieuw gemaal bij de Elshoutsluis het goedkoopste is. Maar juist dat tast de unieke waarden van het Werelderfgoedcomplex aan. En hoewel het Waterschap geen eigenaar meer is van de molens, heeft ze wel de zorg voor dit werelderfgoed. Wij hebben die status in 1997 immers aangevraagd. Voorgesteld wordt nu om geen nieuw gemaal te bouwen, maar het huidige J.U. Smitgemaal toch te renoveren (met behoud van één dieselmotor om zo de gelaagdheid van de historie te laten zien) en ook het Kokgemaal te behouden. Over de meerkosten van deze variant gaat Waterschap Rivierenland in gesprek met de gebiedspartners rond het Werelderfgoed Kinderdijk. Alle partners inclusief het waterschapsbestuur moeten dan de vraag beantwoorden of de werelderfgoedstatus ons extra geld waard is. Voor mijzelf is het antwoord ja.

Oefening dijkwacht regionale waterkeringen

Dertig mensen uit de dijkbewakingsorganisatie van Waterschap Rivierenland lopen dinsdag 24 juni patrouille op regionale waterkeringen langs de Linge en de kades langs de boezemwateren en kanalen in de Alblasserwaard en de Vijfheerenlanden.

Op twee plaatsen (Tiel en Groot-Ammers) zijn dijkposten ingericht, van waaruit de patrouillelopers op pad gaan. Ze moeten schade aan de kades en dijken opsporen en die melden aan hun dijkpost. Deze schades staan in de oefening op foto’s die op verschillende plaatsen langs de waterkeringen zijn geplaatst.

Waterschap Rivierenland houdt regelmatig oefeningen met dijkpatrouilles op de dijken langs de grote rivieren. Sinds enkele jaren vinden deze oefeningen ook plaats op de kades en kleinere dijken, zoals nu op 24 juni. Deze zijn namelijk ook van groot belang voor de veiligheid van het gebied.

Waterschap Rivierenland heeft ruim 500 kilometer dijken langs de grote rivieren in beheer, en ook nog eens ruim 500 kilometer kleinere dijken en kades. Om deze in tijden van storm, hoogwater en ijsgang te kunnen inspecteren, staat een dijkleger van circa 300 personen paraat. Door regelmatig te oefenen op noodsituaties zijn de dijkwachters - als het er écht op aan komt - goed voorbereid op hun taken.

Het geboortehuis van mijn oma

Uitbreiding van de woning Lekdijk 81, jaartal onbekend.

Lekdijk 81 in 2009

Lekdijk 81 in 2016

Zaterdagmiddag reed ik vanaf Groot-Ammers over de Lekdijk naar Kinderdijk. Een weg met hindernissen vanwege de dijkverzwaring, zodat ik enkele wegomleidingen passeerde. Naast het reisdoel Kinderdijk was ik vooral nieuwsgierig hoe de dijk in Nieuw-Lekkerland erbij zou liggen. Zou het geboortehuis van mijn oma op Lekdijk 81 nog intakt zijn? Het stond immers enkele jaren geleden al te koop. Groot was mijn schrik toen ik vanaf de dijk zag dat de ruiten waren ingegooid en dat rond het pand veel sloopmateriaal lag. Het zou toch niet gesloopt worden............. Na het maken van enkele foto' even navraag gedaan, maar van sloop is geen sprake. De nieuwe jonge bewoners willen weer snel in het voorhuis trekken. De grote stal blijft in gebruik als schuur.

Waterassertiviteit

Laat ik nu in een bijdrage van Aaf Brandt Corstius in de Volkskrant van woensdag lezen over waterassertiviteit. Dat je gewoon water besteld in een horeca gelegenheid en dan automatisch water uit een flesje geserveerd krijgt. Terwijl kraanwater ook goed genoeg is, toch? Dat blijven doorvragen naar kraanwater noemt Aaf dus waterassertiviteit. Mooi om te lezen dat anderen zich ook storen aan die gewoonte van het flesje Spa Blauw. Het is inderdaad heel moeilijk ergens kraanwater te bestellen. Deze zomer heb ik volgens mij een keer in Groot-Ammers een keer water besteld, waarvoor ik inderdaad maar 50 eurocent hoefde te betalen. Dat moet dus wel kraanwater zijn geweest en dat is gewoon prima om te dringen. Nu Aaf het weer eens benoemd heeft, ga ik me ook maar weer eens iets assertiever gedragen. En gewoon vragen om kraanwater.

Boezemkades in Alblasserwaard

Molens in de Kinderdijk

Tijdens de commissie Waterkeringen kregen we vanmorgen een uiterst informatie presentatie over de regionale waterkeringen in Alblasserwaard en Vijfheerenland. Van de in totaal 237 km boezemkades is 107 km goedgekeurd, 95 km. afgekeurd en nog eens 35 km. wordt nader onderzocht. In het gebied van de Nederwaard en de Overwaard ontstaan vooral bij harde wind problemen door de windopzet bij het gemaal aan de Kinderdijk. Waterschap Rivierenland heeft uitgebreid studie gemaakt om het watersysteem hier toekomstbestendig te maken. Enerzijds door de urgente afgekeurde boezemkades snel te verbeteren, maar ook door te kijken hoe het wateroverschot door windopzet kan worden aangepakt. Met de bouw van een nieuw gemaal nabij de Giessen-West of mogelijk compartimentering zou een deel van de problemen opgelost kunnen worden. Voor de nieuwe gemalen is ook gekeken naar Groot Ammers en Schelluinse Vliet. Met de keuze voor een gemaal bij de Giessen-West zouden meerdere doelen vanuit het waterschap kunnen worden bereikt. Zoals zoetwatervoorziening in relatie tot de zouttong. Ook het invoeren van een maalstop zou kunnen bijdragen aan een oplossing. Als voorbeeld van het combineren van meerdere functies in het gebied rondom water werd de oplossing in de Eendragtspolder genoemd.

http://www.eendragtspolder.nl/

Geschiedenis schrijven

De nieuwe inrichting van het watersysteem in de Alblasserwaard

Een historisch besluit. Geschiedenis schrijven. Het zijn grote woorden, maar ze passen bij de visie op een toekomst bestendig watersysteem in de Alblasserwaard. In 1366 werd in het gebied het Achterwaterschap zo ingericht dat het water via Kinderdijk werd uitgemalen. Vier jaar later, vanaf 1370 werd ook het water van de Nederwaard naar Kinderdijk gebracht, zo vertelde heemraad Arie Bassa ter inleiding. En nu 651 jaar later wordt het allemaal anders. De Alblasserwaard wordt opgedeeld in de Nederwaard en de Overwaard; twee logisch afgebakende gebieden; het water van de Nederwaard wordt via Kinderdijk afgevoerd en het water van de Overwaard straks via een nieuw gemaal in Groot Ammers en/of bij het gemaal Giessen. Zo hoeft het water ook niet langer over lange afstanden te worden weggemalen. In de gezamenlijke commissie watersysteem en waterkeringen was vrijwel alleen lof op het voorstel. De enige discussie die losbrandde ging over 'peil volgt functie' of 'functie volgt peil'. Maar ook met die discussie gaan we misschien wel geschiedenis schrijven. Jan Bikker wees er terecht op dat in het bestuursakkoord 'peil volgt functie' is opgenomen. Maar nu Waterschap Rivierenland in de visie op de iconische polder de Alblasserwaard voor het eerst ook 'functie volgt peil' opneemt, kan niet anders dan sprake zijn van schuivende panelen. Weliswaar pas na 2030, maar de geest is uit de fles. 

Behoud door ontwikkeling van Werelderfgoed Kinderdijk?

Verstoort een nieuw gemaal het zicht op het Werelderfgoed Kinderdijk?

Maandagavond spraken we in Tiel over de toekomst van de twee gemalen bij Kinderdijk, als gevolg van ons besluit over IVAV en een robuust watersysteem in de Alblasserwaard. Wat is nodig om de gemalen toekomst bestendig te maken en wat gaat dat kosten? En hoe wordt dit ingepast in het Werelderfgoed Kinderdijk. Aanpassen van de huidige gemalen kan, maar dat is niet afdoende tot 2050. Zelfs niet bij de bouw van een extra gemaal in de Alblasserwaard bij Groot-Ammers. De bouw van een compleet nieuw gemaal kan een ernstige aantasting zijn van de Werelderfgoedstatus, zo is gebleken uit de HIA (Heritage Impact Assessment). Zo kan het zicht op de molens aangetast worden. Maar hoe zwaar telt dat in de afweging die het bestuur moet maken bij de keuze? Twintig jaar geleden werd het gebied Werelderfgoed, wel met de kanttekening dat het gaat om een 'werkend' werelderfgoed. Het watersysteem moet uiteraard wel intact blijven zodat de bewoners droge voeten houden in het gebied. En een nieuw gemaal kan ook weer een nieuwe fase toevoegen aan het werelderfgoed.

Onderzoek naar een robuust watersysteem voor de Alblasserwaard

Op 13 maart is er een informatieavond voor omwonenden, op 15 maart vergadert de Stuurgroep Kinderdijk. Op 28 mei komt het voorstel aan de orde in de commissie watersysteem en op 22 juni moet het AB een besluit nemen over aanpassing van de huidige gemalen of de bouw van een nieuw gemaal. Zelf brachten we als CDA fractie in najaar al een keer een bezoek aan de Kinderdijk, toen werd door SWEK directeur Cees van der Vlist al gewezen op de bijzondere Werelderfgoedstatus van Kinderdijk.   

https://praktijkvoorbeelden.cultureelerfgoed.nl/praktijkvoorbeelden/overzichtelijker-en-aantrekkelijker-maken-molens-kinderdijk/het-project-beeld

Droppie water als dijkwacht

Kinderen maken kennis met dijkbeheer met 'droppie water als dijkwacht'

Sinds kort beschikken de waterschappen over een nieuw lespakket om kinderen spelenderwijs kennis te laten maken met waterbeheer en waterveiligheid. Op woensdag 17 februari om 10.00 uur geeft Waterschap Rivierenland de landelijke 'kick-off' van 'Droppie als dijkwacht'. Een groep leerlingen van basisschool “Klim-op" uit Hoornaar in Zuid-Holland, gaat dan voor het eerst aan de slag als dijkwacht op de nabijgelegen Lekdijk. Na een officieel moment in Streekcentrum Het Liesvelt te Groot-Ammers, wordt het lespakket op ludieke wijze door Droppie Water zelf gepresenteerd. Hierna gaan de kinderen op een leerzame en spannende manier het schouwen en bewaken van de dijk beleven. Op deze manier komt een eeuwenoude kerntaak van de waterschappen nadrukkelijk onder de aandacht van de jeugd.

Dijkverbetering SLa

Voormalig dijkmagazijn aan de Lekdijk bij Langerak

Nee, we gaan het niet hebben over Service Level Agreement (SLA), maar gewoon over de dijkverbetering tussen Schoonhovense veer-Langerak (SLa). Wie vervolgens die afkorting heeft bedacht, geen idee. Maar deze avond vond wel een informatie avond plaats in Groot-Ammers over het werk over 3,2 kilometer Lekdijk. Wel even van een heel andere orde dan het dijkvak KIS (Kinderdijk-Schoonhovense veer). Maar juist in dit dijkvak wordt een innovatieve wijze van dijkversterking toegepast, namelijk de waterontspanners. Een mooi filmpje maakt duidelijk wat precies de werking is van de waterontspanners. Ze worden straks afgesloten met een speciaal ontworpen putdeksel met log van Waterschap Rivierenland.

Verder tijdens de informatie avond voor omwonenden uiteraard de nodige vragen rond wegafsluitingen, verkeershinder, schade aan woningen en de tijdsplanning. Maar altijd goed om te horen wat er onder de mensen leeft, die te maken krijgen met een dijkverzwaring en tijdelijke overlast in hun woonomgeving.De dijkverzwaring is één van de Ruimte voor de Rivier maatregelen die worden uitgevoerd. Naast de dijkverzwaring wordt ook de stroomgeul van de Lek 'verondiept', omdat deze tot instabiliteit van de dijk leidt. Op sommige plaatsen is de geul liefst tien meter diep.

Visie op watertoerisme in de Alblasserwaard

Arie den Boer van de stichting Schutsluis Alblasserdam sprak 1 februari in bij de provincie Zuid-Holland tijdens de hoorzitting over het omgevingsbeleid. Hij vindt het hoog tijd voor een visie op watersport en watertoerisme in de Alblasserwaard. 

Kanovaren nabij Groot-Ammers

Hij hield tijdens de hoorzitting een pleidooi voor herbouw van de schutsluis in Alblasserdam en het aanwijzen van de lage boezems tot vaarwegen in de vaarwegverordening. Daarmee zou in de Alblasserwaard, thuishaven van zo’n 2000 jachten/boten een aantrekkelijker vaargebied ontstaan. Nu is het gebied alleen via de Damsluis en de Peulensluis te bereiken, maar straks misschien ook via de schutsluis bij Alblasserdam. Met een rechtstreekse verbinding tussen de Alblas en de Noord kunnen recreatievaarders gemakkelijker naar de Biesbosch varen via het Wantij, de Ottersluis en de Spieringsluis.

De schutsluis bij Alblasserdam

De heer Hamer hield een bijna vergelijkbaar pleidooi voor het burgerinitiatief van het herstel van de schutsluis om zo de directe verbinding tussen de Alblas en de Noord te herstellen. Als voordelen ziet hij dat herstel van de sluis veel meer vaarmogelijkheden biedt in de Drechtsteden en zo de waterrecreatie bevorderd wordt. De schutsluis is gebouwd in 1599 en heeft zelfs nog een oudere historie van de molens van Kinderdijk. Herstel is zo een kans voor de cultuurhistorie. Ook ziet Hamer kansen voor het verbeteren van de biodiversiteit, de visstand en de waterhuishouding. Ook transport over water kan gestimuleerd worden. Hamer liet weten dat zowel de gemeente Molenlanden als Alblasserdam positief zijn over het plan, dat tevens een economische impuls kan geven aan de Alblasserwaard.

Drie jaar lid van bestuur Waterschap Rivierenland

De Alblasserwaard met Werelderfgoed Kinderdijk

Hoe kon ik gisteren vergeten te schrijven over drie jaar lid van het Algemeen Bestuur van Waterschap Rivierenland? Op 26 maart 2015 werd het nieuwe bestuur beëdigd in Tiel. Altijd een mooi, plechtig moment, maar wat is er in het afgelopen jaar allemaal gebeurt binnen het bestuur van Waterschap Rivierenland? Waar spraken we over aan de vergadertafel in Tiel? Het besluit over het toekomstbestendig maken van het watersysteem in de Alblasserwaard was zeker historisch te noemen, na bijna zes eeuwen wordt het watersysteem heringericht en wordt een nieuw gemaal gebouwd bij Groot-Ammers. Wat dit betekent voor de gemalen in Kinderdijk is nog onderwerp van studie, ter voorbereiding brachten we als CDA fractie zelf een werkbezoek aan Kinderdijk. Vragen waren er over de kosten van het dumpen van drugsafval en het gebruik van thermisch gereinigde grond in de dijken van Waterschap Rivierenland. In 2017 werden de opstelplaatsen voor noodpompen in ons gebied ingericht en getest, ook werd het nazorgtraject van de wateroverlast in 2015 in het Land van Heusden en Altena gebied afgesloten. Met lichte teleurstelling, omdat het graven van extra sloten door de boeren niet echt is opgepakt. De discussie die rond tuintegeltaks in Altena losbarstte is nog maar een begin, ons waterschap heeft in elk geval een klimaatsubsidieregeling in het leven geroepen, misschien ook een goed idee voor de nieuwe gemeente Altena? En dan was er nog het plan om windmolens te plaatsen in Altena op de dijken van ons waterschap, won Waterschap Rivierenland de waterinnovatieprijs met een stuw die werkt op waterkracht en is ontwikkeld door het Werkendamse bedrijf EQA. Een jaar eerder werd zo'n eerste stuw geplaatst in Ommeren.  Meest prominent op de agenda van de commissie Waterveiligheid stond dit jaar de keuze tusssen de nevengeul bij Varik-Heesselt of toch dijkversterking. En we moesten dit jaar afscheid nemen van Rene Cruijsen, van 2008-2015 heemraad waterveiligheid en daarna lid van het Algemeen Bestuur. Kortom, het was een boeiend jaar. Maar ook het vierde jaar wordt spannend met snel naderende waterschapsverkiezingen in maart 2019. Wie blijft en wie neemt straks afscheid? De eerste rimpelingen worden al zichtbaar in ons bestuur..... 

Geschiedenis schrijven (2)

Schilderij van de molens in Kinderdijk van de Overwaard; de molens van de Nederwaard ontbreken op het schilderij omdat ze ook niet mee wilden betalen. Het schilderij hangt in het Waardhuis in Kinderdijk

Met een nieuwe inrichting van het watersysteem in de Alblasserwaard zal ook de rol van de gemalen bij Kinderdijk veranderen. Alleen door de besluiten uit 1366 en 1370 om het water van het Achterwaterschap en de Nederwaard bij Kinderdijk uit te malen, kon dit uitgroeien tot het huidige Werelderfgoed met zijn majesteuze molens in de polders. Want hoe anders hadden onze voorouders ooit droge voeten kunnen houden zonder al die molens. Nu staan bij Kinderdijk nog twee gemalen; het J.U. Smitgemaal en het Overwaard/Kok gemaal. Met nieuwe gemalen bij Groot-Ammers en/of Giessen is minder maalcapaciteit nodig bij Kinderdijk. Voor het J.U. Smitgemaal werden al eerder plannen ontwikkeld om dit te electrificeren en deels om te bouwen tot bezoekerscentrum bij het Werelderfgoed Kinderdijk. Juist om op die plek het verhaal te vertellen van de iconische polder de Alblasserwaard en onze dagelijkse strijd tegen het water. Als het AB op 29 september definitief instemt met de toekomstvisie voor het gebied begint zo een volgend hoofdstuk van onze geschiedenis.